Anlamı
imkânları geniş bir işin başında bulunan kimse bunlardan az da olsa yararlanır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, imkânları geniş bir işin ya da kazanç getiren bir konumun başında bulunan kişinin bundan kendisi için de fayda sağlayacağını anlatır. Söz çoğu zaman, yetki veya fırsat sahibi olan kişilerin ellerindeki avantajdan az da olsa yararlanmasını doğal gören bir bakışı yansıtır. Ancak kullanım yerine göre eleştirel bir anlam da taşıyabilir; özellikle bir makamın kişisel çıkar için kullanıldığı durumlarda ima yollu söylenir. Günlük hayatta ticaret, siyaset, bürokrasi ve iş ilişkileri içinde sıkça duyulan atasözlerinden biridir. Bazen “elinde fırsat varken biraz faydalanır” anlamında daha yumuşak, bazen de çıkarcılığı eleştiren daha sert bir tonda kullanılır. Bu nedenle atasözü hem insan tabiatına dair gözlem içeren hem de ahlaki tartışmalara açık bir yön taşıyan ifadelerden biridir. Türkçede uzun yıllardır kullanılan, anlam katmanı güçlü sözler arasında yer alır.
Örnek Cümleler
- İhalenin başında olunca yakınlarına da iş verdi, bal tutan parmağını yalar dediler.
- Dükkânın sahibi elbette kendine iyi ürünü ayırır, bal tutan parmağını yalar.
- Bazıları bunu normal karşılıyor; sonuçta bal tutan parmağını yalar diyorlar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, bazen doğal bir durum anlatılırken nötr kullanılır, bazen de çıkarcılığı eleştirmek için söylenir. Bu nedenle atasözü hem insan tabiatına dair gözlem içeren hem de ahlaki tartışmalara açık bir yön taşıyan ifadelerden biridir.
Doğrudan onaylamaz; daha çok insanların fırsat bulunca kendilerine pay çıkarma eğilimini gözlemleyen bir ifade olarak kullanılır.
Ticaret, bürokrasi, siyaset ve kazançla ilgili konuşmalarda daha sık karşımıza çıkar. Bazen “elinde fırsat varken biraz faydalanır” anlamında daha yumuşak, bazen de çıkarcılığı eleştiren daha sert bir tonda kullanılır.