Anlamı
devlete hıyanet etmeyi sanat hâline getirenlere göre devletin bitmez tükenmez malı vardır. Yolunu bulup ondan aşırmayan budaladır.
Detaylı Açıklama
Devletin malı deniz, yemeyen domuz sözü, kamu malını kendi malı gibi görüp ondan çalmayı ya da aşırmayı normalleştiren bozuk bir anlayışı hicvetmek için kullanılan sert bir atasözüdür. Bu söz, ilk bakışta sanki öğüt veriyormuş gibi görünse de aslında devlet malına göz diken zihniyeti eleştirir. 'Deniz' sözü bitmez tükenmez sanılan imkânı, 'yemeyen domuz' kısmı ise utanmaz bir yağma mantığını temsil eder. Atasözü toplumdaki çürümenin dildeki teşhirlerinden biridir. Kamu malını sahipsiz sanmanın ne kadar ahlaksız bir bakış olduğunu çarpıcı biçimde gösterir. Bu yüzden çoğu zaman eleştirel bağlamda kullanılır. Devlet malının gerçek sahibinin toplum olduğu gerçeğini unutanların zihniyetini çok sert ve alaycı biçimde ifşa eder.
Örnek Cümleler
- İhaledeki usulsüzlükleri görünce biri acıyla devletin malı deniz, yemeyen domuz dedi.
- Bu sözü ciddiye almak değil, devletin malı deniz, yemeyen domuz diyen anlayışı eleştirmek gerekir.
- Kamu malını hoyratça kullanmak, devletin malı deniz, yemeyen domuz zihniyetinin sonucudur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, tam tersine bu zihniyeti teşhir eder. Sözün sertliği ve çirkinliği, eleştirdiği anlayışın ahlaki bozukluğunu görünür kılmak içindir. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.
Çünkü kamu malına el uzatmayı normal gören anlayış çok ağır bir ahlaki sorundur. Kaba ifade, bu çürümeyi sarsıcı biçimde duyurmak için bilinçli olarak kullanılmıştır. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.
Yolsuzluk, israf, kamu kaynağının şahsi menfaat için kullanılması ve kurumsal etik tartışmalarında önem kazanır. Çünkü bugün de kamu malı konusunda aynı zihniyet tehlikelidir. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.