Anlamı
alay hiçbir zaman.
Detaylı Açıklama
Balık kavağa çıkınca, alay yollu hiçbir zaman anlamında kullanılan bir sözdür. Kalıp bir zaman bildirir gibi görünür ama aslında o zamanın hiç gelmeyeceğini söyler. Alay yönü buradan gelir: konuşan karşısındakinin beklentisini ciddiye almaz, onu olmayacak bir tarihe erteler. Söz bir borcun ödenmesi, bir sözün tutulması, birinin değişmesi ya da bir işin bitmesi beklenirken söylenebilir. Karşıdaki bir şeyin ne zaman olacağını sorduğunda bu sözle cevap vermek, cevabı hem vermek hem de alaya almak demektir. Söz bir kişinin sözüne güvenilmediğini de sezdirebilir. Kalıp zarf gibi kullanılır ve cümlede zaman bildiren sözcüklerin yerini tutar. Söz sert bir ret yerine gülümseten bir cevap verir; karşıdaki de neyin kastedildiğini anlar.
Örnek Cümleler
- Bana olan borcunu ne zaman ödeyecek diye mi soruyorsun? Balık kavağa çıkınca öder o.
- Bizim ev sahibi akan çatıyı onaracakmış, balık kavağa çıkınca belki onarır.
- Kardeşim dağınık odasını toplayacağına söz verdi; balık kavağa çıkınca toplar o.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Balık sudan çıkıp kavak ağacına tırmanmaz; bu koşula bağlanan şey de gerçekleşmeyecektir. Söz olanaksızlığı açıkça söylemek yerine bir görüntüyle gösterir ve böylece alaylı bir ton kazanır. Dinleyen görüntüyü duyunca cevabı anlar.
Vardır. Çıkmaz ayın son çarşambası da hiçbir zaman gelmeyecek bir zamanı anlatır. İki söz de olmayacak bir tarihi ya da koşulu anarak bir şeyin gerçekleşmeyeceğini alaylı biçimde söyler.
Zarf görevi görür ve zaman bildiren bir sözcüğün yerini alır: borcunu balık kavağa çıkınca öder. Tek başına bir cevap olarak da söylenebilir: ne zaman gelecek? Balık kavağa çıkınca.