Deyim

Barut gibi Ne Demek?

Anlamı

1) öfkeli, huysuz, sert, aksi (kimse):
'Hocamız barut gibi sert bir adam.' -H. R. Gürpınar. 2) pek ekşi; 3) acı.

Detaylı Açıklama

Barut gibi üç anlamda kullanılır. Birincisi öfkeli, huysuz, sert ve aksi bir kimseyi anlatır. İkincisi pek ekşi, üçüncüsü acı bir tadı anlatır. Söz barutun çabuk tutuşan, parlayıp patlayan yapısından yola çıkar. Kişi için kullanıldığında onun kolayca öfkelendiğini, yumuşak bir söze bile sert karşılık verdiğini anlatır. Gürpınar'ın cümlesi bu kullanımı gösterir: hocamız barut gibi sert bir adam. Tat anlamlarında söz dili yakan, ağızda keskin bir iz bırakan bir yiyeceği niteler: barut gibi bir turşu, barut gibi bir biber. Hangi anlamın kastedildiği kalıbın neyi nitelediğinden anlaşılır. Söz iki alanda da bir sertliği, bir yakıcılığı anlatır. Tat anlamında söz övgü de olabilir yakınma da: acı sevenler için barut gibi bir biber makbuldür.

Örnek Cümleler

  1. Yeni gelen komutan barut gibi bir adamdı, en küçük gecikmede bütün bölüğü cezalandırırdı.
  2. Bahçedeki erikler daha olmamış, ağzıma attığım ilk tane barut gibi ekşiydi.
  3. Pazardan aldığımız biberler barut gibi çıktı, bir ısırıkta gözlerim yaşardı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Üçü de bir sertliği, bir keskinliği anlatır. Barut çabuk tutuşur ve parlar; öfkeli kişi de çabuk parlar. Ekşi ve acı tatlar da ağızda yakıcı bir etki bırakır. Söz bu ortak keskinliği bir görüntüde toplar.

Hocamız barut gibi sert bir adam cümlesi birinci anlamı gösterir. Söz burada bir kişinin huyunu niteler: hoca sert, kolay öfkelenen biridir. Sert sıfatı da benzetmenin yönünü açıkça belli eder.

Çok ekşi ya da çok acı bir tadı anlatır. Olmamış bir erik, fazla limonlu bir salata, kekre bir turşu ya da yakıcı bir biber barut gibi olabilir. Söz tadın ölçüsünü aşan keskinliğini vurgular.