Anlamı
hakaret, ağır söz vb. gönül kırıcı davranışların hiçbir zaman unutulmayacağını anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, hakaret, ağır söz gibi gönül kırıcı davranışların hiçbir zaman unutulmayacağını anlatır. Söz iki yarayı yan yana koyar ve dilin bıraktığı izi bir bıçağın açtığı yarayla ölçer. Kalıbın onulur, onulmaz sözcükleriyle kurulan bir biçimi de vardır: bıçak yarası onulur, dil yarası onulmaz. İki parça geniş zamanla ve karşıtlıkla kurulur: geçer ve geçmez. Kırıcı söz bir aile tartışmasında, bir iş yerinde ya da bir arkadaşlıkta söylenmiş olabilir. Atasözü dili, bedeni yaralayan bıçaktan daha tehlikeli bir araç gibi gösterir. Söz kırıcı sözü söyleyeni de, onu işiteni de hedef alabilir. Kalıp bir ilişkide yıllar sonra bile süren bir kırgınlığı açıklarken de kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Kardeşiyle kavgada duyduğu o tek cümleyi yirmi yıl sonra bile unutmadı; bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.
- Öfkeyle konuşmak üzere olan oğluna babası sakin bir sesle hatırlattı: bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.
- Toplantıda herkesin önünde aşağılanan genç mühendis, yıllar sonra o şirkete dönmeyi hiç düşünmedi; bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bıçağın açtığı yara bedendedir; zamanla kapanır, iz kalsa da acı diner. Dilin açtığı yara ise gönüldedir ve atasözüne göre kapanmaz. Karşılaştırma, sözün bedenden daha derine işleyebildiğini gösterir.
İki atasözü aynı karşılaştırmayı kurar. El yarasıyla başlayan atasözü, gönül yarasının kolay kolay kapanmadığını söyler. Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez ise kırıcı sözün hiçbir zaman unutulmayacağını anlatır; vurgusu daha kesindir.
Birini kırmak üzere olan kişiye bir uyarı olarak söylenebilir. Kırılmış biri de geçmişte duyduğu sözü anarken bir sitem olarak kurabilir. İki durumda da söz, ağır bir sözün kalıcı izini hatırlatır.