Deyim

Baş Döndürmek Ne Demek?

Anlamı

başarıdan, gururdan, sevinçten çok mutlu duruma getirmek, aşırı heyecanlandırmak:
'Ordu karargâhına giriş, artık bir mabede çıkılıyor gibi baş döndürür.' -F. R. Atay.

Detaylı Açıklama

Baş döndürmek, başarıdan, gururdan ya da sevinçten çok mutlu duruma getirmek, aşırı heyecanlandırmaktır. Söz bir baş dönmesi görüntüsüne dayanır: kişi o kadar etkilenir ki sersemler, ayağı yerden kesilir. Kalıbın öznesi etkiyi yaratan şeydir: bir başarı, bir övgü, bir zafer, bir yer ya da bir haber. Atay'ın cümlesi bir yerin bu etkiyi yarattığını gösterir: ordu karargâhına giriş, bir mabede çıkılıyor gibi baş döndürür. Söz bir coşkuyu ve bir hayranlığı anlatır. Söz bir kişiyi, bir kalabalığı ya da bütün bir kenti saran coşku için kullanılabilir. Etkilenen kişi anılacaksa başını döndürmek söylenir; o ayrı bir kalıptır. Söz bedensel bir baş dönmesini değil, bir ruh hâlini anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Sahneye çıktığında salonu dolduran alkış baş döndürüyordu, genç şarkıcı ne diyeceğini unuttu.
  2. Şampiyonluk golünün ardından tribünlerdeki coşku baş döndürüyordu, yabancılar bile birbirine sarılıyordu.
  3. Sarayın aynalı salonuna ilk kez girdiğimde gördüğüm ihtişam gerçekten baş döndürüyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Ordu karargâhına giriş, artık bir mabede çıkılıyor gibi baş döndürür cümlesi, bir yerin kutsallık duygusuyla insanı etkilemesini gösterir. Baş dönmesi burada bir hayranlık ve bir saygıdır. Söz bir mekânın ruh üzerindeki etkisini anlatır.

Başını döndürmek etkilenen kişiyi anar: bu başarı onun başını döndürdü; kişi mutluluktan yarı sarhoş olur ya da hayran kalır. Baş döndürmek ise kişiyi anmadan, bir şeyin yarattığı etkiyi genel olarak söyler: bu manzara baş döndürür.

Etkisi büyük, insanı şaşırtan şeyleri nitelemek için kullanılır: baş döndürücü bir hız, baş döndürücü bir yükseliş, baş döndürücü bir manzara. Sıfat, kalıptaki heyecan ve sersemleme anlamını bir niteliğe dönüştürür.