Deyim

Baş Eldeyken Ne Demek?

Anlamı

ölmeden, yaşarken, sağken.

Detaylı Açıklama

Baş eldeyken, ölmeden, yaşarken, sağken anlamında kullanılan bir sözdür. Söz başın, yani canın henüz elde olduğunu söyler: kişi yaşıyor ve bir şey yapabilecek durumdadır. Kalıp zarf gibi kullanılır ve bir işin ertelenmeden yapılması gerektiğini sezdirir. Bir vasiyetin yazılması, bir borcun ödenmesi, bir yakınla barışılması ya da bir mülkün paylaştırılması bu sözle anılabilir. Söz yaşlılıkta, hastalıkta ya da ölümün düşünüldüğü anlarda duyulur. Konuşan kişi zamanın sınırlı olduğunu hatırlatır: ölüm geldiğinde artık yapılabilecek bir şey kalmaz. Kalıp bir öğüt, bir istek ya da bir kararın gerekçesi olarak kurulabilir: baş eldeyken işlerimi yoluna koyayım. Söz yaşamı ve ölümü sade bir biçimde karşı karşıya getirir. Baş sözcüğü burada canın, yaşamın yerini tutar.

Örnek Cümleler

  1. Dedem baş eldeyken tarlaları çocukları arasında paylaştırmak istedi, noterden gün aldı.
  2. Hastalığını öğrenince baş eldeyken küs olduğu kardeşiyle barışmaya karar verdi.
  3. Yaşlı öğretmen baş eldeyken bildiklerini yazıya geçirmek için her sabah masasına oturuyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Canı, yaşamı anlatır. Başın elde olması, kişinin henüz hayatta olması, dilediğini yapabilecek durumda bulunmasıdır. Söz bu durumun geçici olduğunu da sezdirir ve bir işin zamanında yapılmasını ister.

Ciddi ve düşünceli bir tonla söylenir. Konuşan ölümün yaklaştığını ya da bir gün geleceğini düşünür ve kalan zamanı iyi kullanmak ister. Söz bir hüzün de taşıyabilir, bir kararlılık da.

Zarf görevi üstlenir ve bir işin zamanını bildirir: baş eldeyken vasiyetini yazdı. Yaşarken, sağken gibi sözcüklerin yerini tutar; ama başın elde olması görüntüsüyle canın geçici olduğunu da sezdirir.