Anlamı
1) gücü yetmek:
'Ben onlarla baş etmeye çalışıyordum ki Hasan'ın kapısı birden açıldı.' -E. Bener. 2) başarı kazanmak.
Detaylı Açıklama
Baş etmek iki anlamda kullanılır: gücü yetmek ve başarı kazanmak. Birinci anlamda kişi karşısındaki güçlüğün üstesinden gelir. Bener'in cümlesi bu mücadeleyi gösterir: ben onlarla baş etmeye çalışıyordum ki Hasan'ın kapısı birden açıldı. İkinci anlamda söz bir işte başarılı olmayı anlatır. Kalıbın öznesi gücü yeten kişidir; karşısındaki ile edatıyla anılır: bu işle baş eder. Söz bir güveni, bir yeterliliği anlatır: o bu sorunla baş eder. Gelecek zamanla bir söz vermeyi de anlatabilir: bununla ben baş ederim. Olumsuz biçimi baş edememektir ve güçsüzlüğü anlatır. Karşıdaki bir kişi, bir güçlük, bir hastalık ya da bir iş yükü olabilir; söz her birinde bir mücadeleyi ve onun sonucunu anlatır.
Örnek Cümleler
- Tek başına üç çocuğa bakıp bir de çalışıyor, ama her şeyle baş ediyor.
- Genç doktor ilk nöbetinde acil servisteki kalabalıkla baş etmeyi başardı.
- Kasabanın kabadayılarıyla baş etmek için yeni komiser ilk gün sert kurallar koydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ben onlarla baş etmeye çalışıyordum ki Hasan'ın kapısı birden açıldı cümlesi, bir mücadelenin sürdüğü anı gösterir. Kişi karşısındakilerin üstesinden gelmeye çalışır. Kalıp burada birinci anlamda, gücü yetmek için kullanılmıştır.
Gücü yetmek bir karşı güce, bir rakibe ya da bir güçlüğe karşı mücadeleyi anlatır. Başarı kazanmak ise bir işi iyi bir sonuca ulaştırmaktır. İkinci anlamda karşıda bir rakip bulunmayabilir; önemli olan işin başarılmasıdır.
Bir kuşkuyu ya da bir kaygıyı anlatır: bu kadar işle nasıl baş edeceksin? Konuşan, karşısındakinin gücünün yetip yetmeyeceğinden emin değildir. Söz bir uyarı ya da bir yardım teklifi de sezdirebilir.