Deyim

Baş Göz Olmak Ne Demek?

Anlamı

hlk. evlenmek.

Detaylı Açıklama

Baş göz olmak, halk ağzında evlenmektir. Kalıp bir gencin yuva kurmasını, ev bark sahibi olmasını anlatır. Öznesi evlenen kişidir: oğlan da sonunda baş göz oldu. Söz bir ailenin sevincini, bir bekleyişin sona ermesini dile getirebilir. Köy ve kasaba konuşmalarında, yaşlıların anlatılarında daha doğal duyulur. Dilek biçiminde de kurulur: inşallah sen de baş göz olursun. Söz bir düğünün ardından yapılan sohbetlerde, bir gencin yeni hayatı anlatılırken geçebilir. Evliliğin nasıl kurulduğu, kimin aracı olduğu sözde yer almaz. Geçmiş zamanla kurulduğunda evliliğin gerçekleştiğini haber verir; gelecek zamanla ise bir beklentiyi ya da bir dileği anlatır. Söz sade ve sıcak bir söyleyişle hayatın önemli bir dönemecini adlandırır.

Örnek Cümleler

  1. Askerden döndükten iki yıl sonra komşunun oğlu da baş göz oldu, düğünü bütün köy kutladı.
  2. Kızların hepsi baş göz olunca yaşlı ana baba koca evde yalnız kaldı.
  3. Nine, bekâr torununun elini tutup onun da bir an önce baş göz olmasını diledi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Baş göz olmak kişinin kendisinin evlenmesidir; özne evlenen gençtir. Baş göz etmek ise bir büyüğün, bir ana babanın ya da bir yakının birini evlendirmesidir. İlkinde genç yuvasına kavuşur, ikincisinde bir büyük onu yuvasına kavuşturur.

Sözün gündelik ve yerel konuşmada yaşadığını gösterir. Resmî bir yazıda ya da haberde evlenmek sözcüğü seçilir. Baş göz olmak ise bir düğün sohbetinde, bir ninenin duasında daha sıcak ve içten duyulur.

İkisi için de kullanılır. Bir kızın da bir oğlanın da baş göz olduğu söylenebilir. Söz bu ayrımı yapmaz; evlenen her genç için, kız da olsa oğlan da olsa, gönül rahatlığıyla kullanılabilir.