Anlamı
aile içindeki, arkadaşlar arasındaki uyuşmazlıklar yabancılara duyurulmamalıdır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, aile içindeki ya da arkadaşlar arasındaki uyuşmazlıkların yabancılara duyurulmaması gerektiğini anlatır. Söz bir yaralanma görüntüsüyle kurulur: baş kırılsa da fesin içinde kalır, kol kırılsa da yenin içinde. Yara vardır, ama dışarıdan görünmez; örtünün altında saklanır. Atasözü bu görüntüyü bir ailenin, bir dostluğun iç sorunlarına uygular. Kavga, küslük ya da kırgınlık yaşanabilir; ama bunlar kendi aralarında çözülmeli, el âleme taşınmamalıdır. Yarılır, börk ve kürk biçimleri de aynı düşünceyi taşır. Söz bir büyüğün, aile içi bir tartışmayı dışarıya anlatmak isteyen birini uyarmasıyla duyulabilir. Atasözü ailenin itibarını korumayı ve sorunları büyütmemeyi öğütler. Söz iç sorunların yok sayılmasını değil, içeride tutulmasını ister.
Örnek Cümleler
- Kardeşiyle kavga ettiğini komşulara anlatmaya kalkınca annesi durdurdu; baş kırılır fes içinde, kol kırılır yen içinde.
- Ortaklar aralarındaki anlaşmazlığı müşterilere belli etmedi; baş kırılır fes içinde, kol kırılır yen içinde.
- Yıllarca aynı takımda oynayan iki arkadaş, aralarındaki kırgınlığı hiçbir röportajda açmadı; baş kırılır fes içinde, kol kırılır yen içinde.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Fes başı, yen de kolu örten giysi parçalarıdır. Yara onların altında kalır ve dışarıdan görülmez. Atasözü bu örtüyü ailenin ya da dostluğun mahremiyetine benzetir: sorun vardır, ama dışarıya gösterilmez.
Sorunları yok saymayı değil, onları yabancılara taşımadan kendi aralarında çözmeyi öğütler. Dışarıya duyurulan bir anlaşmazlık büyüyebilir, başkalarının karışmasına ve dedikoduya yol açabilir. Atasözü bunun önüne geçmek ister.
Değiştirmez. Börk başa giyilen bir başlık, kürk de kolu örten bir giysidir. Hangi örtü anılırsa anılsın, görüntü aynıdır: yara giysinin altında saklı kalır. Biçimler yöreye ve döneme göre değişmiş olabilir.