Atasözü

Baş Olan Boş Olmaz Ne Demek?

Anlamı

1) bir yerde baş olan kimse taşıdığı değer dolayısıyla o yere gelmiştir; 2) işbaşındaki kişinin işi daima çoktur.

Detaylı Açıklama

Baş olan boş olmaz iki anlamda kullanılır. Birinci anlamda bir yerde baş olan kişinin o yere taşıdığı değer sayesinde geldiğini anlatır. İkinci anlamda işbaşındaki kişinin işinin hep çok olduğunu söyler. Birinci anlamda söz bir övgü ya da bir savunma olur: o makama boşuna gelmedi, bir bildiği vardır. İkinci anlamda söz bir yöneticinin yoğunluğunu, sorumluluğunun ağırlığını anlatır. Boş sözcüğü iki anlamda da farklı biçimde çalışır: birincisinde değersiz, ikincisinde işsiz ve rahat anlamına gelir. Söz bir yöneticinin ağzından kendi durumunu anlatırken de, başkalarının onu değerlendirmesinde de duyulabilir. Atasözü baş olmayı hem bir değerin sonucu hem de bir yük olarak görür. Hangi anlamın kastedildiği bağlamdan anlaşılır.

Örnek Cümleler

  1. Genç müdürü kıskananlar vardı, ama ilk toplantıda bilgisini gösterince herkes sustu; baş olan boş olmaz.
  2. Muhtarın kapısı sabahtan akşama kadar çalınıyor, bir türlü dinlenemiyor; baş olan boş olmaz.
  3. Derneğin başkanı olunca hafta sonları bile toplantılara koşmaya başladı; baş olan boş olmaz.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Birinci anlamda boş, değersiz, bir şey bilmeyen demektir: başa gelen kişi boş biri değildir. İkinci anlamda boş, işsiz, rahat demektir: başta olan kişi hiç boş kalmaz. Aynı sözcük iki ayrı yargıya kapı açar.

Övgü olabilir. Bir yöneticinin o yere boşuna gelmediğini, bir bilgisi, bir değeri olduğunu söyler. Söz kimi zaman bir savunma olarak da kurulur: onu küçümseyenlere karşı yöneticinin hak ettiği yere geldiği hatırlatılır.

Olabilir. Yönetici kendi yoğunluğundan yakınırken bu sözü söyleyebilir. Başkaları da onun işinin çokluğunu anlatırken kullanabilir. Söz baş olmanın bir ayrıcalık değil, bir yük de olduğunu hatırlatır. Makam büyüdükçe yük de artar.