Anlamı
baştaki ne kadar güçlü görünürse görünsün, asıl güç halktadır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, baştaki kişi ne kadar güçlü görünürse görünsün, asıl gücün halkta olduğunu anlatır. Yaman sözcüğü burada güçlü, baş edilmesi zor anlamındadır. Bey, bir yerin yöneticisi ya da sözü geçen kişisidir; el ise halktır. Yaman sözcüğü iki tarafa da yöneltilir; bu tekrar, iki gücü aynı terazide tartar. Beyin gücü göz önündedir; halkın gücü ise ancak bir araya geldiğinde ortaya çıkar. Söz bir köyün, bir fabrikanın ya da bir kentin gündeminde geçebilir. Söz bir grev, bir toplu dilekçe ya da bir köy toplantısı anlatılırken de kurulabilir. Atasözü gücü tek bir kişide değil, çoğunlukta görür. Bey kararlarında halkı hesaba katmazsa bu gücü karşısında bulabilir. Söz, bir kararın halkın direnişiyle geri alındığı olaylarda da hatırlanır.
Örnek Cümleler
- İşçiler topluca greve çıkınca fabrika sahibi ücret kesintisinden vazgeçti; bey mi yaman, el mi yaman.
- Ağanın dereyi kendi tarlasına çevirme girişimi, bütün köy ayaklanınca sonuçsuz kaldı; bey mi yaman, el mi yaman.
- Belediye parkı otopark yapmak istedi ama mahalleliler her gün nöbet tutunca proje rafa kalktı; bey mi yaman, el mi yaman.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Atasözü cevabı açıkça söylemez; dinleyeni düşünmeye çağırır. Ama anlamı cevabı belli eder: el daha yamandır. Soru biçimi, beyin gücüne duyulan inancı sarsmak ve dinleyene kendi cevabını buldurmak için kullanılır.
Saymaz. Atasözü beyin güçlü göründüğünü kabul eder; ama bu görüntünün asıl gücü yansıtmadığını söyler. Beyin sözü, halk ona uyduğu sürece geçer. Halk yüz çevirdiğinde bu gücün sınırı da görünür.
Gücüne güvenip halkı hiçe sayan bir yöneticiye yöneltilebilir. Söyleyen, ona gücünün sınırlı olduğunu ve halkın sabrının tükenebileceğini hatırlatır. Aynı söz haksızlığa uğrayan halka da güç verebilir; birlik olurlarsa seslerinin duyulacağını hatırlatır.