Deyim

Başak Bağlamak (tutmak) Ne Demek?

Anlamı

arpa, buğday, yulaf vb. ekinlerde başak oluşmak.

Detaylı Açıklama

Başak bağlamak ya da tutmak, arpa, buğday, yulaf gibi ekinlerde başak oluşmasıdır. Başak, tahıl bitkilerinin sapının ucunda tanelerin toplandığı kısımdır. Ekin ilkbaharda büyür, sapı uzar ve bir süre sonra ucunda başak belirir. Kalıbın öznesi ekindir: buğdaylar başak bağladı. Söz tarım konuşmalarında, bir tarlanın durumu anlatılırken geçer. Başak bağlayan ekin hasada yaklaşmıştır; ama tanelerin dolması, olgunlaşması için daha zaman gerekir. Bu evrede yağmur, dolu ya da kuraklık ürünün miktarını etkileyebilir. Tutmak biçimi de aynı anlamı taşır. Başak bağlama zamanı ekinin türüne ve bölgenin iklimine göre değişir. Çiftçi bu dönemde tarlasını sık sık dolaşır ve başakların durumuna bakar. Söz somut bir doğa olayını adlandırır ve çiftçinin umudunu da çağrıştırır.

Örnek Cümleler

  1. Mayıs sonunda buğdaylar başak bağladı, köylüler bu yıl ürünün bol olacağını umuyor.
  2. Kuraklık yüzünden arpa zamanında başak tutmadı, tarlalar sarı ve seyrek kaldı.
  3. Yulaf başak bağlarken yağan dolu, tarlanın yarısını yerle bir etti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Başak önce yeşil ve yumuşak olarak belirir; tanelerin dolması, sararıp sertleşmesi sonra gelir. Başak bağlamak bu ilk belirme evresini anlatır; kalıp ekinin olgunlaştığını değil, başağın ortaya çıktığını bildirir.

Baş vermek birkaç anlamda kullanılır; bunlardan biri ekinlerde başağın belirmeye başlamasıdır. Başak bağlamak ise yalnız bu anlamı taşır. İkisi aynı tarım olayını anlatabilir, ama baş vermek daha geniş bir kalıptır.

Farklı değildir. Bağlamak da tutmak da başağın sapın ucunda belirip yerleşmesini anlatır. Seçim yöreye ya da söyleyene göre değişebilir; anlam aynı kalır. Buğday başak tuttu da denebilir, başak bağladı da.