Anlamı
para yönünden sıkıntıya, darlığa düşmek: Başınız daralırsa beni arayın.
Detaylı Açıklama
Başı daralmak, para yönünden sıkıntıya, darlığa düşmektir. Kalıp kişinin elindeki paranın ihtiyaçlarını karşılayamaz hâle gelmesini anlatır. Sıkıntı bir borç, beklenmedik bir masraf, gecikmiş bir ödeme ya da azalan bir kazanç yüzünden doğabilir. Darlığa düşen kendi başıyla anılır: ay sonunda başım daraldı. Sıkıntı kısa sürebilir; bir maaş ya da bir tahsilat onu giderebilir. Kalıp darlığa düşmeyi anlatır; darlığın bir ay mı, yıllarca mı süreceğini söylemez. Darlık, düzenli giden bir hesabın bozulmasıyla başlayabilir; gelir aynı kalırken giderler artar ya da bir ödeme gecikir. Esnaf, çiftçi, emekli ya da maaşlı çalışan için aynı biçimde kullanılabilir. Başı darda kalmak ise bu sıkıntının süren durumunu anlatır.
Örnek Cümleler
- Kira ile okul masrafları aynı aya gelince başı daraldı, bankadan kısa vadeli kredi aldı.
- Başın daralırsa bana hemen haber ver, elimden ne gelirse yaparım.
- Hasat gecikince çiftçinin başı daraldı, bayide birikmiş gübre borcunu ödeyemedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Parasal bir sıkıntıyı anlatır: kişinin parası ihtiyaçlarına yetmez olur, çünkü geliri ile gideri arasındaki denge bozulmuştur. Söz başka türlü zorlukları, bir hastalığı ya da bir üzüntüyü değil, özellikle para darlığını adlandırır.
Başı daralmak sıkıntının başladığı anı, kişinin darlığa düşmesini anlatır. Başı darda kalmak ise bu darlığın sürdüğü durumu, kişinin hâlâ parasız ve sıkıntıda olduğunu anlatır. Biri bir geçiş, öteki bir hâldir.
Bir dost ya da akraba, başın daralırsa beni ara diyerek önceden bir destek sözü verir. Böyle söylendiğinde kalıp bir cömertliği ve bir güvenceyi dile getirir; dinleyen zor anda kime başvuracağını bilir.