Anlamı
sıkıntılı bir duruma düşmek:
'İlişkilerdeki rol dağılımını sürekli karıştırdığımdan, benim de temizlikçilerle başım hep derde girmiştir.' -T. Uyar.
Detaylı Açıklama
Başı derde girmek, sıkıntılı bir duruma düşmektir. Dert burada bir sorun, bir uğraş, çözülmesi gereken bir mesele demektir. Derde düşen kişi başın iyeliğinden anlaşılır: benim başım derde girdi. Derdin kaynağı ile edatıyla anılabilir: komşuyla başı derde girdi, işverenle başı derde girdi. Uyar'ın cümlesi de bu kullanımı gösterir. Cümlede sıkıntı büyük bir felaket değil, gündelik ilişkilerdeki bir uyumsuzluktur. Söz bir kavgayı, bir anlaşmazlığı, bir resmî işlemi ya da bir yanlış anlamayı anlatabilir. Dertten kurtulmak zaman ve sabır isteyebilir; kimi dertler bir özürle, kimileri ancak mahkemede çözülür. Dert bir kez başlayınca kolay bitmeyebilir. Söz sade bir biçimde, hayatın küçük ya da büyük sıkıntılarını adlandırır.
Örnek Cümleler
- Komşunun ağacını izinsiz budayınca başı derde girdi, mesele muhtarlığa kadar gitti.
- Vergi beyannamesini geç verdiği için başı derde girdi, ceza ödemek zorunda kaldı.
- Her yeni ev arkadaşıyla başı derde giriyor, kimseyle altı aydan fazla anlaşamıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İlişkilerdeki rol dağılımını sürekli karıştırdığımdan, benim de temizlikçilerle başım hep derde girmiştir cümlesi, sıkıntının gündelik bir ilişkiden doğabileceğini gösterir. Kalıp burada küçük ama tekrar eden bir uyumsuzluğu anlatır.
İki kalıp da sıkıntılı bir duruma düşmeyi anlatır. Bela daha ağır, tehlikeli ve çözülmesi güç bir sıkıntıyı çağrıştırır: polis, dava, borç. Dert ise daha gündelik bir sorunu, bir uğraşı ya da bir anlaşmazlığı anlatabilir.
Gelecek ya da geniş zamanla kurulduğunda bir uyarı olur: bu işe karışırsan başın derde girer. Konuşan karşısındakini bir sorundan, bir kavgadan ya da bir anlaşmazlıktan uzak durmaya çağırır.