Anlamı
argo kötü duruma düşmek, işi bozulmak:
'Ortak bir kaderimiz var biz kadınların, sonunda ayvayı yiyen biz oluyoruz.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Ayvayı yemek deyimi, argo bir ifade olarak kötü duruma düşmek, işi bozmak, başina kötü bir şey gelmek ya da zarara uğrayan taraf olmak anlamına gelir. Kullanımında genellikle hafif alay, kabulleniş veya acı bir gerçekçilik bulunur. Bazen kişi kendi durumunu nukteli biçimde anlatmak için de bu deyimi kullanır. Buradaki güç, beklenmedik bir olumsuz sonucun hafif komik ama sert bir şekilde ifade edilmesindedir. İşler yolunda giderken bir hata, şanssızlık ya da karşılıklı çekişme sonucu bir taraf “ayvayı yer.” Bu nedenle deyim genellikle kaybeden, zor durumda kalan veya hesabı tutmayan kişi için kullanılır. Günlük dilde çok yaygındır ve resmiyetten uzaktır. Söylendiği yerde dramatik bir felaketten çok, çan sıkıcı ve elle tutulur bir kaybetme hali hissedilir. Türkçenin argo gücü burada belirgindir; olumsuzluğu yumuşatmadan ama dili de agirlastirmadan aktarmayı başarır. Bu yüzden deyim, başarısızlığın veya ters giden işin halk arasındaki en tanıdık anlatımlarından biridir.
Örnek Cümleler
- Sınava hiç çalışmadiysa bu kez ayvayı yedi.
- Son dakikada dosyayı kaydetmeden kapattım, şimdi ayvayı yedim.
- Patrona itiraz edince ayvayı yedi, ertesi hafta işten çıkarıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İşin bozulması, hesapların tutmaması, birinin zarara uğraması veya kaybeden taraf haline gelmesi turunden olumsuzlukları anlatır.
Çünkü durumu resmi ya da ölçülü bir dille değil, halk arasında nukteli ama sert duyulan bir kalıpla ifade eder.
Evet, bazen kendi başına gelen tersliği alaya alarak anlatmak için kişi bu deyimi kendi durumu için de kullanabilir.