Anlamı
başkası uğruna büyük bir zarara uğramak.
Detaylı Açıklama
Başı nâra yanmak, başkası uğruna büyük bir zarara uğramaktır. Söz zararın büyüklüğünü bir yanma görüntüsüyle anlatır. Kişi kendi hatası yüzünden değil, bir başkasının davranışı, işi ya da suçu yüzünden zarar görür. Zarar bir para kaybı, bir itibar kaybı, bir ceza ya da bir yıkım olabilir. Zararı gören kişi sitemini birinci kişiyle de dile getirebilir: onun yüzünden benim başım nâra yandı. Söz bir sitem ya da bir yakınma taşır ve sorumluluğu başkasına yükler. Kefillik, ortaklık, arkadaşlık ya da akrabalık bu tür zararların görülebildiği ilişkilerdir. Söz bir kişinin başkası yüzünden çektiği sıkıntıyı öne çıkarır. Uğruna sözü, zararın bir başkası için ya da onun yüzünden çekildiğini gösterir.
Örnek Cümleler
- Kefil olduğu arkadaşı borcu ödemeyince onun başı nâra yandı, evini sattı.
- Ortağının sahte faturaları yüzünden masum adamın başı nâra yandı, mahkemeye düştü.
- Kardeşini korumak için suçu üstlenen gencin başı nâra yandı, yıllarını cezaevinde geçirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yanmak burada büyük bir zarara uğramayı anlatır; kalıbın anlamı da büyük bir zarardan söz eder. Başın yanması, kişinin en değerli yerinden zarar gördüğünü düşündürür. Söz geri dönüşü güç bir kaybı bu görüntüyle anlatır.
Kullanılmaz. Kalıbın özü, zararın başkası uğruna ya da başkası yüzünden gelmesidir. Kişi kendi yanlışının bedelini ödüyorsa başka söyleyişler seçilir. Bu kalıp bir haksızlığı ve bir fedakârlığı sezdirir.
Başını yakmak birinin başka birini güç bir duruma sokmasıdır; özne zarar veren kişidir. Başı nâra yanmak ise zarar gören kişinin durumunu anlatır. İki kalıp aynı yanma görüntüsünü iki ayrı açıdan kullanır.