Anlamı
güç bir duruma sokmak.
Detaylı Açıklama
Başını yakmak, birini güç bir duruma sokmaktır. Zarara yol açan bir kişi olabileceği gibi bir davranış ya da bir söz de olabilir. Söz bir yanlış tanıklığı, bir sözün yayılmasını, bir borcu, bir kefilliği ya da bir ihaneti anlatabilir. Kişi bunu bilerek de yapabilir, bir düşüncesizliğin sonucu olarak da. Konuşan kendi payını da üstlenebilir: onun başını ben yaktım, bunu biliyorum. Zarar gören kişi suçsuz olabilir; bedeli başkasının hatası yüzünden öder. Güç durum bir kovuşturma, bir borç yükü, bir işten atılma ya da bir itibar kaybı olabilir. Zararın büyüklüğü cümlenin gerisinden anlaşılır. Zarar kimi zaman bir anlık, kimi zaman yıllarca süren bir sıkıntı olur.
Örnek Cümleler
- Mahkemede yalan ifade veren tanık, masum adamın başını fena hâlde yaktı.
- Şirketin sırlarını rakibe sızdıran çalışan, bütün ekibin başını birden yaktı.
- Tanımadığım birine kefil olarak kendi başımı yaktım, şimdi borcunu ben ödüyorum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Baş yakmak kişiyi anmadan, bir şeyin genel olarak kötü duruma düşürdüğünü söyler: bu kumar baş yakar. Başını yakmak ise zarara uğrayan kişiyi iyelik ekiyle anar: kefil olduğu arkadaşının başını yaktı.
Başı nâra yanmak, bir kişinin başkası uğruna büyük bir zarara uğramasını anlatır; olayı zarar görenin gözünden verir. Başını yakmak ise zarara yol açanı özne yapar: sözleri ortağının başını yaktı. İki kalıp aynı ateş görüntüsünü paylaşır.
Yakabilir. Düşüncesiz bir kefillik, gereksiz bir söz ya da yanlış bir karar kişinin kendi başını yakmasına yol açar. Böyle söylendiğinde söz bir pişmanlığı dile getirir. Kişi bu sözle kendi hatasını kabul eder.