Deyim

Başı Sıkıya Gelmek Ne Demek?

Anlamı

herhangi bir güçlük karşısında bunalmak, zor durumda kalmak:
'Başımız sıkıya geldi mi hemen onlara koşacağız.' -Ö. Seyfettin.

Detaylı Açıklama

Başı sıkıya gelmek, herhangi bir güçlük karşısında bunalmak, zor durumda kalmaktır. Sıkı burada sıkıntılı, zor bir durum demektir; kişi böyle bir anla yüz yüze gelir. Söz bir yardım arayışını ya da bir çaresizliği anlatabilir. Ömer Seyfettin'in cümlesi bu arayışı gösterir: başımız sıkıya geldi mi hemen onlara koşacağız. Zor durumda kalan kişi ya da topluluk, başın sahibi olarak anılır. Söz kimi zaman bir eleştiri taşır: bazı insanlar ancak başları sıkıya geldiğinde dostlarını hatırlar. Mi ekiyle kurulan biçim bir koşulu ve bir alışkanlığı anlatır: başı sıkıya geldi mi. Güçlüğün ne olduğu, kimin yardıma koştuğu cümlede ayrıca anlatılabilir. Söz bir anlık zorluğu, bir kriz anını adlandırır.

Örnek Cümleler

  1. Yıllardır aramayan kuzeni, başı sıkıya gelince bir gece kapısını çaldı.
  2. Fırtınada tekne su almaya başlayınca kaptanın başı sıkıya geldi, telsizle yardım istedi.
  3. Bu adam başı sıkıya gelmedikçe eski dostlarının hiçbirine selam vermez.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Başımız sıkıya geldi mi hemen onlara koşacağız cümlesi, zor anlarda başvurulacak kişilerin belli olduğunu gösterir. Mi eki burada soru değil, bir koşul kurar: ne zaman zorluk gelirse. Cümle bir güveni ya da bir bağımlılığı sezdirir.

Yalnız zor durumda kalınca başkalarını hatırlayan biri için söylenebilir: başı sıkıya gelmedikçe kimseyi aramaz. Böyle söylendiğinde söz bir çıkarcılığı, vefasızlığı iğneler. Dost ancak sıkıntıda hatırlanıyorsa, dostluk da sorgulanır.

Sıkıntılı, zor, dar bir durumu anlatır. Sıkıya gelmek, böyle bir durumla karşılaşmak, köşeye sıkışmaktır. Söz güçlüğün kişiyi bulduğunu, onu yakaladığını bir hareket görüntüsüyle anlatır. Kişi kaçamaz, durumla yüzleşmek zorunda kalır.