Deyim

Başı Yastığa Düşmek Ne Demek?

Anlamı

yorgunluktan veya güçsüzlükten uykuya dalmak:
'Ve tekrar başı yastığa düştü ve uyudu.' -Y. K. Karaosmanoğlu.

Detaylı Açıklama

Başı yastığa düşmek, yorgunluktan ya da güçsüzlükten uykuya dalmaktır. Söz bir düşüş görüntüsü kurar: kişi yatağa uzanır uzanmaz başı yastığa düşer ve uyku onu alır. Uykuya dalış kendiliğinden, direnilemez biçimde gerçekleşir. Karaosmanoğlu'nun cümlesi bu anı yalın bir dille anlatır: ve tekrar başı yastığa düştü ve uyudu. Sebep uzun bir iş günü, bir yolculuk, bir hastalık, bir nöbet ya da uykusuz geçen geceler olabilir. Söz bir yorgunluğun derecesini anlatır; kişi başka bir şey yapacak güç bulamaz. Geçmiş zamanla kurulduğunda bir anlatıda sahne değiştiren bir cümle olur. Güçsüzlük anlamı bir hastanın ya da yaşlı birinin uykuya teslim oluşunu da kapsar. Söz sade bir dinlenme anını, bir günün kapanışını anlatır.

Örnek Cümleler

  1. On iki saatlik vardiyadan dönen hemşire yemeğini bile yiyemedi; başı yastığa düştü.
  2. Uzun yolculuktan sonra otele varan çocuklar odaya girer girmez yatağa koştu; başları hemen yastığa düştü.
  3. Ateşi düşen hasta ilacını içti, az sonra da başı yastığa düştü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Ve tekrar başı yastığa düştü ve uyudu cümlesi, uykuya dalışın bir kez daha, kendiliğinden gerçekleştiğini gösterir. Tekrar sözcüğü kişinin arada uyanıp yeniden uykuya yenildiğini sezdirir. Ve bağlaçlarıyla kurulan yapı da olayın akışını yavaşlatır.

Düşmek istemsiz bir hareketi anlatır. Kişi başını yastığa bilerek koymaz; yorgunluk onu düşürür. Fiil uykunun bir karar değil, bir teslimiyet olduğunu gösterir ve yorgunluğun ağırlığını bu yoldan anlatır.

Bu iki kalıp birbirinin karşıtı gibidir. Başı yastık yüzü görmemek, kişinin yatıp uyuyamadığını anlatır. Başı yastığa düşmek ise sonunda uykuya yenik düştüğünü anlatır. Biri uykusuzluğu, öteki uykuya dalışı adlandırır.