Deyim

Başına Dert Açmak Ne Demek?

Anlamı

kendini kötü ve zor bir duruma düşürmek:
'Giderayak başımıza yeni bir dert açmayasın!' -A. İlhan.

Detaylı Açıklama

Başına dert açmak, kendini kötü ve zor bir duruma düşürmektir. Kişi bir işe karışır, bir söz söyler ya da bir karar verir; bunun sonucunda bir dert ortaya çıkar. Kalıp derdin kişinin kendi eliyle yaratıldığını anlatır. İlhan'ın cümlesi kalıbı bir uyarının içinde, olumsuz istek biçimiyle kullanır. Konuşan, dinleyenin olası bir hatasını önceden görür ve onu durdurmak ister. Dert bir kavga, bir borç, bir dedikodu ya da bir resmî sorun olabilir. Söz olumsuz buyruk ya da istek biçimiyle bir uyarıya dönüşür: başına dert açma. Başkası için kurulduğunda, birinin başkasına dert açması da anlatılabilir: başımıza dert açtın. Söz bir sorumluluk yükler ve dikkatli olmayı öğütler.

Örnek Cümleler

  1. Emekliliğine bir ay kala müdürle tartışıp başına dert açtı, soruşturma geçirdi.
  2. Komşuların kavgasına sakın karışma oğlum, başına dert açarsın, sonra çıkamazsın.
  3. Kardeşim internetten tanımadığı birine para gönderip hepimizin başına dert açtı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Giderayak başımıza yeni bir dert açmayasın cümlesi, bir işin sonuna gelinmişken yeni bir sıkıntı istenmediğini gösterir. Giderayak sözü zamanlamayı vurgular: tam ayrılırken, tam bitirirken bir dert çıkması en istenmeyen şeydir.

İki kalıp da kişinin kendi davranışıyla bir sıkıntıya yol açmasını anlatır. Bela daha ağır ve tehlikeli bir sıkıntıyı, dert ise daha gündelik bir sorunu çağrıştırabilir. Kullanımda birbirine çok yakındırlar.

Kurulabilir. Bir kişi yalnız kendi başına değil, ailesinin ya da ekibinin başına da dert açabilir: hepimizin başına dert açtın. Konuşan burada kırgınlığını saklamaz ve karşısındakini açıkça sorumlu tutar.