Anlamı
beklemediği büyük bir nimeti ele geçirmek.
Detaylı Açıklama
Başına devlet kuşu konmak, beklemediği büyük bir nimeti ele geçirmektir. Söz talihi, yukarıdan gelip bir başa konan bir kuşa benzetir. Kalıp bir kişinin hayatında beklenmedik bir dönüm noktasını, bir anda değişen talihini anlatır. Kalıp bir mirası, bir piyango ikramiyesini, beklenmedik bir işi ya da bir evliliği anlatabilir. Önemli olan, nimetin beklenmedik biçimde gelmesi ve kişinin onu ele geçirmesidir. Söz bir sevinci, kimi zaman da bir kıskançlığı ya da bir alayı taşıyabilir. Başkalarının imrenerek baktığı bir şansı anlatır. Geçmiş zamanla kurulduğunda nimetin geldiğini haber verir: adamın başına devlet kuşu kondu. Söz kişinin hayatının bir anda değiştiğini sezdirir. Kuş görüntüsü talihin yukarıdan, ansızın geldiğini anlatır.
Örnek Cümleler
- Hiç tanımadığı uzak bir akrabasından büyük bir miras kalınca başına devlet kuşu kondu.
- Yıllardır aynı sayıları oynayan emekli bekçinin sonunda başına talih kuşu kondu, büyük ikramiye çıktı.
- Küçük atölyesine yabancı bir firma ortak olunca ustanın başına devlet kuşu konmuş oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalıbın talih kuşu biçimi, devlet sözcüğünün burada talih anlamında kullanıldığını gösterir. Devlet kuşu, kişiye talih getiren kuştur. Kuşun başa konması, bu talihin kişiyi seçip onu bulduğunu düşündürür.
Kullanılabilir. Yıllarca çalışılan küçük bir atölyeye büyük bir ortağın gelmesi de bu sözle anlatılır. Ölçü emeğin varlığı değil, gelen nimetin beklenmedik olmasıdır; çalışmanın olağan, beklenen karşılığı ise bu sözle anılmaz.
Söyleyebilir. Beklenmedik bir şansa kavuşan kişi, kendi hâline şaşırarak bu sözü kullanır: başıma devlet kuşu kondu. Böyle söylendiğinde söz bir şaşkınlığı ve bir sevinci birlikte taşır; kişi talihine kendisi de inanamaz.