Anlamı
üzüntülü veya kötü bir olay karşısında birdenbire büyük bir sıkıntı duymak.
Detaylı Açıklama
Başından aşağı kaynar sular dökülmek, üzüntülü ya da kötü bir olay karşısında birdenbire büyük bir sıkıntı duymaktır. Söz bir bedensel görüntü kurar: kişi o kadar sarsılır ki sanki başından aşağı kaynar su dökülmüştür. Kalıp bir haberin, bir sözün ya da bir görüntünün ani etkisini anlatır. Kötü bir haber almak, utanç verici bir durumla karşılaşmak ya da büyük bir kaybı öğrenmek bu duyguyu doğurabilir. Söz birdenbire gelen, bedeni ve ruhu saran bir sarsıntıyı anlatır. Kişi o an ne yapacağını bilemez, donar kalır ya da yüzü kızarır. Kalıp geçmiş zamanla, bir anın anlatısında kullanılabilir: haberi duyunca başımdan aşağı kaynar sular döküldü. Kaynar suyun yakıcılığı acının şiddetini duyurur. Söz bir anlık bir duyguyu, onun bütün yoğunluğuyla anlatır.
Örnek Cümleler
- Oğlunun kaza yaptığını telefonda duyunca başımdan aşağı kaynar sular döküldü.
- Bütün arkadaşlarının önünde yalanı ortaya çıkınca başından aşağı kaynar sular döküldü.
- İşten çıkarıldığını öğrendiği an başından aşağı kaynar sular dökülmüş gibi oldu, bir süre konuşamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynar su yakıcıdır ve bedende ani, keskin bir acı yaratır. Söz bu acıyı bir ruh hâline taşır: kötü haber de kişiyi bir anda, başından ayağına kadar sarar. Görüntü duygunun ani ve yoğun olduğunu anlatır.
Büyük bir üzüntü, bir korku, bir utanç ya da bir şaşkınlık anlatılabilir. Ortak nokta, duygunun ansızın gelmesi ve kişiyi bütünüyle sarmasıdır. Kişi o an donar kalır ya da yüzü kızarır.
Suyun başın tepesinden başlayıp bütün bedene yayılmasını anlatır. Duygu yalnız bir yeri değil, kişinin bütününü sarar. Söz bu yayılmayla sarsıntının genişliğini gösterir. Kişi bir an için bütünüyle o duygunun içinde kalır ve başka bir şey düşünemez.