Anlamı
bir istekte bulunanı sözde bir sebeple uzaklaştırmak:
'Yoksa başımdan savmak için akla karayı mı seçeceğim?' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Başından savmak, bir istekte bulunanı sözde bir sebeple uzaklaştırmaktır. Kişi karşısındakinin isteğini yerine getirmek istemez, ama açıkça reddetmez de; bir bahane bulur ve onu gönderir. Karay'ın cümlesi bu tutumu bir soru içinde gösterir: yoksa başımdan savmak için akla karayı mı seçeceğim? Söz bir kaçamağı, bir oyalamayı anlatır. Bahane bir işin yoğunluğu, bir yetkisizlik, bir erteleme ya da uydurma bir engel olabilir. Kalıp bir memurun, bir satıcının ya da bir tanıdığın tutumunu anlatabilir. Söz bir eleştiri taşır; başından savılan kişi hakkını alamamış, oyalanmıştır. Savmak fiili bir şeyi uzaklaştırmayı, geçiştirmeyi anlatır. Başından savulan kişi bunun farkına varabilir ve kırılabilir; oyalandığını anlayınca bir daha kapıyı çalmaz.
Örnek Cümleler
- Emeklilik işlemleri için gittiği memur onu yarın gel diyerek başından savdı.
- Ocakta hiçbir şey yokken "yemeğim yanıyor" deyip kapıya gelen ısrarcı satıcıyı başından savdı.
- Yardım isteyen kuzenini, o gün hiçbir işi olmadığı hâlde işlerinin çok yoğun olduğunu söyleyip başından savdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yoksa başımdan savmak için akla karayı mı seçeceğim cümlesi, birini uzaklaştırmanın bile bir çaba gerektirebileceğini gösterir. Konuşan, bir kişiden kurtulmak için büyük bir sıkıntıya girmek istemediğini söyler.
Gerçek olmayan, bir bahane olarak ileri sürülen sebeptir. Başından savan kişi asıl niyetini, yani yardım etmek istemediğini saklar ve yerine uydurma bir engel koyar. Söz bu örtülü reddi anlatır.
Başından atmak bir işten ya da bir ilişkiden kalıcı olarak kurtulmayı anlatır. Başından savmak ise bir istekte bulunanı o an için uzaklaştırmaktır; kişi yeniden gelebilir. Biri bir son, öteki bir oyalamadır.