Anlamı
1) gereksiz sözlerle birini bunaltmak; 2) bir iş için birini tedirgin etmek, uğraştırmak:
'İkide bir ah Çingeneler vah Çingeneler diye gelip böyle başımı ağrıtma.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Başını ağrıtmak iki anlamda kullanılır. Birincisi gereksiz sözlerle birini bunaltmaktır. İkincisi bir iş için birini tedirgin etmek, uğraştırmaktır. Kaygılı'nın cümlesi birinci anlamı gösterir: ikide bir ah Çingeneler vah Çingeneler diye gelip böyle başımı ağrıtma. Konuşan, sürekli aynı yakınmayı dinlemekten bıkmıştır ve karşısındakini susturmak ister. İkinci anlamda bir kişi, bir iş için birini sık sık arar, bir şey ister ya da ona bir yük getirir. Kalıp rahatsız edilen kişiyi iyelikle anar: başımı, başını, başımızı ağrıttı. Olumsuz buyruk ise açık bir susturma isteğidir, sabrın sınırını gösterir: başımı ağrıtma. Söz günlük konuşmada duyulan bir bıkkınlık ifadesidir; konuşan sabrının sınırına geldiğini ve biraz sessizlik istediğini anlatır.
Örnek Cümleler
- Kusura bakma, bu kadar dertlerimi anlatıp başını ağrıttım, biraz rahatladım.
- Her akşam aynı siyaset tartışmasıyla başımızı ağrıtan komşu, sonunda davet edilmez oldu.
- Tapu işleri için her gün arayıp avukatının başını ağrıtıyor, adam telefonu açmaz oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkide bir ah Çingeneler vah Çingeneler diye gelip böyle başımı ağrıtma cümlesi, aynı yakınmanın tekrar tekrar dinlenmesinden duyulan bıkkınlığı gösterir. Konuşan karşısındakini susturmak ister. Ah vah sözleri yakınmanın tekrarını da duyurur.
Başını ağrıtmak rahatsız edilen kişiyi anar: başımı ağrıttın. Baş ağrıtmak ise kişiyi anmadan genel bir tedirginliği bildirir: bu iş baş ağrıtır. İki kalıp aynı görüntüden doğar, ama kuruluşları ve kullanımları ayrıdır.
Uzun uzun konuşan ya da bir derdini anlatan kişi, karşısındakini yorduğunu düşünür ve özür diler: kusura bakma, başını ağrıttım. Böyle söylendiğinde söz bir teşekkür ile bir özrü birlikte taşır.