Anlamı
bir daha kötülük edemeyecek duruma getirmek.
Detaylı Açıklama
Başını ezmek, birini bir daha kötülük edemeyecek duruma getirmektir. Kalıp bir tehlikenin kökünden kazınmasını, bir düşmanın etkisiz hâle getirilmesini anlatır. Kalıbın öznesi kötülüğü durduran kişi ya da güçtür; etkisiz bırakılan kişi ya da topluluk başın sahibi olarak anılır. Söz bir çeteyi, bir zorbayı, bir kaçakçıyı ya da bir tehdidi bitirmeyi anlatabilir. Kalıp sert bir tonu taşır; bir öfkeyi ya da bir kararlılığı dile getirir. Kalıp bir savaş, bir operasyon ya da bir mücadele anlatısında da geçer. Söz bir uyarı olarak da kurulabilir: bunun başını ezmezsek hepimize zarar verir. Kötülüğün daha büyümeden durdurulması düşüncesi sözün arka planındadır. Söz güçlü bir tarafın zayıf ama zararlı bir tarafa üstün gelmesini anlatır.
Örnek Cümleler
- Polis, mahalleyi haraca bağlayan çetenin başını ezdi, esnaf rahat bir nefes aldı.
- Mahallede çocuklara uyuşturucu satan adamın başını ezmek için bütün esnaf polise yardım etti.
- Köylüler bir araya gelip sürülerine saldıran kurt sürüsünün başını ezdiler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir şeyi güçle bastırıp yok etmeyi anlatır. Baş ezildiğinde canlı artık hareket edemez, kötülük yapamaz. Söz bu görüntüyü bir tehlikenin kesin olarak bitirilmesine taşır. Geriye bir tehdit kalmaz.
Atasözü bir tehlikenin büyümeden, küçükken önlenmesi gerektiğini öğütler. Başını ezmek ise bu işin kendisini, kötülük edenin etkisiz hâle getirilmesini anlatır. Biri zamanlamayı, öteki eylemi öne çıkarır. İki söz aynı kararlılığı paylaşır.
Kullanılabilir: sürüye dadanan bir kurt ya da kümese giren bir tilki için de söylenir. Kalıp zaten başı ezilen bir yılan gibi somut bir görüntüye dayanır. Ama söz asıl olarak kötülük eden insanları anlatır.