Anlamı
1) zor bir işi başarı ile sona erdirmek:
'Büyük kızı kocaya kaçtığı zaman küçükleri on iki dönüm tarlanın hakkından gelecek kadar yetişkindiler.' -N. Cumalı. 2) yenmek, öç almak veya cezasını vermek:
'Anlaşılan Cemal Paşa'nın bu işe yarar bir adamı yok, bize bıraksın, haklarından gelelim, dediler.' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Hakkından gelmek deyimi, zor bir işi başarıyla bitirmek, güç bir meseleye çözüm bulmak ya da bir rakibi yenmek, cezasını vermek anlamlarında kullanılır. Bu çok yönlü yapı sayesinde hem olumlu ustalık hem de mücadele sonucu üstün gelme hissi taşır. Bir işin hakkından gelmek, o işin ağırlığını kaldırabilecek beceriye sahip olmayı gösterir. Bir kişinin hakkından gelmek ise onu alt etmek, etkisiz kılmak ya da gereğini yapmak anlamına yaklaşır. Deyim bu nedenle bağlama göre sertleşebilir. Ama her durumda ortak çekirdek aynıdır: karşıda direnç gösteren bir güç vardır ve bu güç aşılmıştır. Söz, çaba ile sonuç arasındaki başarı duygusunu yoğun biçimde taşır. Bu yüzden gündelik dilde hem iş becerisini hem de mücadele kudretini anlatmak için çok canlı ve işlek biçimde kullanılır.
Örnek Cümleler
- Bu kadar büyük arşivin hakkından gelmek için gece yarısına kadar çalıştılar.
- Usta ekip eski makinenin hakkından gelmeyi sonunda sabırla birlikte başardı.
- Mahalleyi korkutan zorbanın hakkından gelmek için herkes sonunda birlik oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü her iki kullanımda da ortak unsur dirençtir. Bazen direnç gösteren şey zor bir iş olur, bazen de bir insan ya da sorun; deyim, bu engelin başarıyla aşılmasını tek kalıpta toplar.
Eğer konu bir iş, sorun ya da görevse olumlu bir başarı anlamı baskın olur. Bir kişi veya düşman için kullanıldığında ise söz daha sertleşir ve yenme, ceza verme ya da etkisiz bırakma anlamına yaklaşır.
Hakkını vermek bir işi gereği gibi yapmak veya emeğin karşılığını tam değerlendirmektir. Hakkından gelmekte ise karşıda zorlayıcı bir engel vardır ve vurgu bu engelin üstesinden gelme gücüne kayar.