Deyim

Baskına Uğramak Ne Demek?

Anlamı

1) düşmanın beklenmedik bir saldırısıyla karşılaşmak; 2) bir yerde suçüstü yakalanmak; 3) beklenmedik bir zamanda konuklar gelmek:
'Ne çeşit, ne türlüsü olursa olsun baskına uğramayı isteyen olmaz.' -N. Hikmet.

Detaylı Açıklama

Baskına uğramak üç anlamda kullanılır. Birincisi düşmanın beklenmedik bir saldırısıyla karşılaşmaktır; bir ordu, bir kale ya da bir köy baskına uğrayabilir. İkincisi bir yerde suçüstü yakalanmaktır. Yakalanan kişi yasak işi yaparken, tam o sırada ele geçer. Üçüncüsü beklenmedik bir zamanda konuklar gelmesidir; ev sahibi hazırlıksız yakalanır. Olayın ardından şaşkınlık, korku ya da telaş gelebilir. Baskına uğrayan taraf savunma, kaçma ya da hazırlanma fırsatı bulamaz. Baskını yapan taraf tamlama biçiminde anılabilir: eşkıya baskınına uğradılar, polis baskınına uğradılar. Nâzım Hikmet'in bir yazısında da kalıp genel bir yargı içinde geçer. Konuklar dost ya da akraba olabilir; gelişleri bir sevinç de bir sıkıntı da yaratabilir. Saldırı anlamı savaş anlatılarında, suçüstü anlamı haberlerde geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Sınır boyundaki karakol gece yarısı baskına uğradı, nöbetçiler zor kurtuldu.
  2. Kaçak içki üreten iki kardeş, bodrumdaki imalathanede polisin baskınına uğradı.
  3. Pazar sabahı pijamalarımızla kahvaltı ederken kalabalık bir akraba baskınına uğradık.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Ne çeşit, ne türlüsü olursa olsun baskına uğramayı isteyen olmaz cümlesi, üç anlamı birden kapsayan bir yargıdır. Saldırı da, suçüstü de, habersiz konuk da insanı hazırlıksız yakalar. Bu yüzden kimse bunu istemez.

Baskın yapmak olayı yapan tarafın açısından anlatır: polis, asker ya da konuk. Baskına uğramak ise aynı olayı karşı taraftan anlatır; yakalanan, saldırıya uğrayan ya da ansızın konuk ağırlayan kişi özne olur. Üç anlam iki kalıpta birbirine karşılık gelir.

Kumarhane, kaçak içki imalathanesi ya da yasak bir toplantının yapıldığı ev bu anlamla birlikte anılabilir. Buradakiler yasak bir işi yaparken yakalanır. Baskının ardından gözaltı ya da ceza gelebilir.