Anlamı
1) çok sevinmek; 2) şaşkınlıktan nerede olduğunu seçememek, durumunu kontrol edememek.
Detaylı Açıklama
Bastığı yeri bilmemek iki anlamda kullanılır. Birincisi çok sevinmektir; kişi sevincinden ayağının nereye bastığını fark etmez. İkincisi şaşkınlıktan nerede olduğunu seçememek, durumunu kontrol edememektir. Birinci anlamda bir müjde, bir kavuşma, bir başarı ya da beklenmedik bir kazanç kişiyi uçurur. İkinci anlamda kişi bir haber, bir kalabalık ya da bir telaş karşısında şaşırır, ne yapacağını bilemez. Sevinç anlamında söz, kişinin yerinde duramayışını da sezdirir. Söz bir düğün, bir sınav sonucu, bir kaza ya da bir yangın anlatısında geçebilir. Kişi bu hâldeyken çevresindekileri, onlara söylediklerini ya da yolunu da fark etmeyebilir. Kalıp olumsuz biçimiyle yerleşmiştir; bastığı yeri bilmek biçimi aynı anlamı vermez. İki anlamı ayıran, olayın sevindirici mi şaşırtıcı mı olduğudur.
Örnek Cümleler
- Oğlunun üniversiteyi kazandığını öğrenen baba bastığı yeri bilmiyordu, bütün mahalleye tatlı dağıttı.
- Deprem sarsıntısıyla uyanan yaşlı kadın bastığı yeri bilmez hâlde sokağa fırladı.
- Yıllardır beklediği gurbetçi oğluna kavuşan anne, havaalanında bastığı yeri bilmiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ayağın yere değdiği yeri, yürürken atılan adımı anlatır. Kişi o kadar sevinçli ya da şaşkındır ki adımlarına dikkat edemez. Söz iç dünyadaki çalkantıyı yürüyüşteki dengesizlikle, adımların şaşmasıyla gösterir.
İki anlamda da kişinin dikkati adımlarında değildir. Birincide onu sevinç, ikincide şaşkınlık kaplar. Sonuç aynıdır: kişi nereye bastığını, ne yaptığını tam olarak fark edemez. Değişen yalnızca bu hâlin sebebidir.
Birinci anlamda taşımaz; sevinç coşkulu ama zararsızdır. Şaşkınlık anlamında ise kişi kendini toparlayamadığı için yanlış bir adım atabilir, bir hata yapabilir. Söz bu yüzden kimi zaman bir kaygıyı da dile getirir.