Anlamı
1) soğukkanlılığını yitirip davranışlarını denetleyememek; 2) şaşırıp ne yapacağını bilememek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin soğukkanlılığını yitirip davranışlarını denetleyememesi ya da bir anda şaşırıp ne yapacağını bilemez hâle gelmesi anlamında kullanılır. İçinde hem kontrol kaybı hem de panik duygusu vardır. Kişi normalde serinkanlı davranabilirken beklenmedik olay, büyük öfke, korku veya şaşkınlık karşısında ölçüyü kaçırır. Günlük dilde hem öfkeden kendini kaybedenler hem de anı gelişmeler karşısında afallayanlar için söylenir. Bu yüzden sözün tonu bağlama göre değişebilir: Bazen sınır krizi gibi, bazen de şaşkın bir çözülme gibi duyulur. Deyim, zihinsel ve duygusal dengenin bir anda bozulmasını canlı biçimde anlatır. Kişi ne söyleyeceğini, nasıl davranacağını bilemez. O ana kadar tuttuğu çizgi kopmuş gibidir. Kriz anındaki insan tepkisini kısa ve kuvvetli biçimde yakalar.
Örnek Cümleler
- Haberi duyunca ablıyı kaçırdı, ne dediğini bilemedi.
- Saatlerce beklettikten sonra söylediklerini duyunca abliyi kaçırdım, bağırdım durdum.
- Sınav stresinde ablıyı kaçırıp ağlamaya başladı, kendini tutamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Şaşkınlık, panik, öfke veya büyük baskı altında kişinin soğukkanlılığını ve davranış kontrolünü kaybetmesini anlatır. Günlük dilde hem öfkeden kendini kaybedenler hem de anı gelişmeler karşısında afallayanlar için söylenir.
Hayır, öfkenin yanında şaşırma, afallama ve ne yapacağını bilememe hâlleri için de kullanılır. İçinde hem kontrol kaybı hem de panik duygusu vardır.
Çünkü kişi o anda sözünü, tavrını ve tepkisini ölçemez; duyguları düşüncesinin önüne geçer. Bu yüzden sözün tonu bağlama göre değişebilir: Bazen sınır krizi gibi, bazen de şaşkın bir çözülme gibi duyulur.