Anlamı
dimdik duran veya yürüyen (kimse):
'Omuzlarını kısıyor, kafasını dimdik tutuyor, baston yutmuş gibi katılaşıyor.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Baston gibi, dimdik duran ya da yürüyen kimse için kullanılır. Kalıbın yutmuş sözcüğüyle genişletilmiş bir söyleyişi de vardır: baston yutmuş gibi. Kişinin sırtı, boynu ve başı tek bir çizgi hâlinde durur; hiç eğilmez. Omuzlar geride, çene yukarıdadır. Söz bir asker duruşunu, bir resmî töreni ya da gergin bir bekleyişi anlatabilir. Duruş bir gururu, bir sertliği ya da bir çekingenliği yansıtabilir. Benzetmenin öğesi, ince ve düz bir sopa olan bastondur. Esendal'ın bir eserinde kalıp, katılaşan bir kişiyi betimleyen cümlede geçer. Söz bir kişinin duruşu için olduğu kadar yürüyüşü için de kurulabilir. Kalıp bir sıfat gibi adın önüne de gelebilir: baston gibi bir adam.
Örnek Cümleler
- Törende bayrağın önünde baston gibi duran yaşlı gazi, marş bitene kadar kıpırdamadı.
- Seksenlik dedem hâlâ baston gibi yürüyor, sokakta herkes ona şaşkınlıkla bakıyor.
- Mülakat odasına giren genç, sandalyenin yanında baston yutmuş gibi dikilip bekledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Omuzlarını kısıyor, kafasını dimdik tutuyor, baston yutmuş gibi katılaşıyor cümlesi, bir kişinin kaskatı kesildiğini anlatır. Bu cümlede dik duruş, bir gururdan çok bir gerginliği düşündürebilir. Kişi kendini bırakamıyor gibidir.
Bu biçim görüntüyü abartır: sanki bir baston kişinin içine girmiş ve onu eğilmez hâle getirmiştir. Söz böylece dikliğin doğal olmadığını, bir katılık taşıdığını gösterir. Alaycı bir hava da taşıyabilir.
Duruma göre değişir. Yaşlı bir adamın dik yürüyüşünü anlatırken bir övgü olabilir. Bir törende kaskatı duran birini anlatırken ise hafif bir alay taşıyabilir. Ton, duruşun doğal mı zoraki mi olduğuna bağlıdır.