Anlamı
koruyucu, gözcü, denetleyici olarak beklemek:
'Yıkılan o saltanatlar üzerinde bir kandil gibi artık sonsuzluğa dek bekçi kalacaktı.' -R. E. Ünaydın.
Detaylı Açıklama
Bekçi kalmak, bir yerde koruyucu, gözcü ya da denetleyici olarak beklemektir. Kişi bir yeri, bir malı ya da bir durumu gözetir, ona bir şey olmasın diye başında durur. Kalıp gerçek bir bekçilik görevini de, mecaz bir gözetimi de anlatabilir. Bir köyde tarlaya, bir evde eşyaya, bir yolda geçide göz kulak olunabilir. Bir yapı, bir anıt ya da bir ağaç da bir yeri gözetir gibi durabilir; kalıp bunları da anlatabilir. Ruşen Eşref Ünaydın'ın bir eserinde de kalıp mecaz bir anlamda geçer. Kalıp bulunma ekiyle ya da başında sözüyle kurulabilir: evin başında bekçi kalmak. Denetleyici olarak bekleyen kişi bir işin kurallara uygun yürümesini de gözetir. Söz bir güveni de anlatır: bekçi kalan kişiye bir yer emanet edilmiştir.
Örnek Cümleler
- Hasat bitene kadar yaşlı çoban geceleri bağın başında bekçi kaldı.
- Aile tatile gidince komşu kadın bir hafta evlerinde bekçi kaldı.
- Tepedeki eski kale, yüzyıllardır körfezin girişine bekçi kalmış gibi duruyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yıkılan o saltanatlar üzerinde bir kandil gibi artık sonsuzluğa dek bekçi kalacaktı cümlesi, bir varlığın geçmişin kalıntıları üzerinde sonsuza dek gözcü olacağını anlatır. Kandil benzetmesi bu bekçiliğe bir ışık ve bir kutsallık katar. Kalıp burada mecazdır.
Nöbet tutmak belli bir süreye bağlı, sırayla yapılan bir görevdir. Bekçi kalmak ise kişinin bir yerde gözcü olarak beklemesini anlatır; süre ve sıra belirtilmez. Kalmak fiili, kişinin geride kaldığını ve yerinden ayrılmadığını da sezdirir.
Anlatabilir. Herkes gittikten sonra geride kalan kişi, bir yeri ya da bir hatırayı tek başına korur. Söz bu durumda görev bilinciyle birlikte bir yalnızlığı ve bir sadakati de sezdirir.