Anlamı
çok çalışmasına karşın belli bir düzeyden öteye gidemiyor.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, çok çalışmasına karşın belli bir düzeyden öteye gidemeyen kişiyi anlatır. Kişi emek verir, uğraşır, ama bir türlü ilerleyemez. Bina, eski medreselerde Arapça dil bilgisi öğretiminde ilk okutulan kitaplardan birinin adıdır; oğul bu başlangıç kitabını okur, döner yine okur ve bir üst kitaba geçemez. Kişinin çalışkanlığı yadsınmaz; ama emeği bir ilerleme doğurmaz. Söz bir öğrenci, bir çırak, bir memur ya da bir sporcu için söylenebilir. Kişinin yeteneği mi yetmiyor, yöntemi mi yanlış, atasözü bunu söylemez. Söz bir kişinin yıllarca aynı sınıfta, aynı rütbede ya da aynı mevkide kalmasını anlatırken akla gelir. Konuşan kişinin çalışmasını görür ama sonucun değişmediğini de görür. Söz bir kişinin kendi hâline bakarak söylediği bir iç çekiş de olabilir.
Örnek Cümleler
- Üç yıldır direksiyon sınavına giriyor, yine park etmede takılıyor; benim oğlum bina okur, döner döner yine okur.
- Gece gündüz piyano çalışan kız yıllardır ilk turda eleniyor; benim oğlum bina okur, döner döner yine okur.
- Yirmi yıldır terfi sınavlarına giren memur yine geçemedi; benim oğlum bina okur, döner döner yine okur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Okumak, bir şeyi öğrenmek için çalışmayı anlatır. Oğul okur, sonra döner yine okur; yani aynı yerde kalır ve bir üst basamağa geçemez. Atasözü bu tekrarla emeğin sonuç vermeyişini gösterir.
Söylenmez; atasözü çalışan ama ilerleyemeyen kişiyi anlatır. Tembel biri zaten emek vermez; burada ise emek vardır, sonuç yoktur. Sözü anlamlı kılan da bu çelişkidir: çalışan birinin yerinde saymasına duyulan şaşkınlık.
Söz bir ana babanın oğlunu anlatır gibi kurulmuştur. Böylece ilerleyemeyen kişiye yakından, sahiplenerek bakılır; alay bir sevgiyle karışabilir. Söz başkası için de, konuşanın kendisi için de kurulabilir.