Anlamı
belirli bir insan topluluğu içinde benzerlikler olabileceği gibi farklılıklar da olabilir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, belirli bir insan topluluğu içinde benzerlikler olabileceği gibi farklılıklar da olabileceğini anlatır. Atasözü beş parmağın biri olmaz biçimiyle de söylenir. Bir elin parmakları aynı elin parçasıdır ama boyları, kalınlıkları ve işlevleri farklıdır. Topluluk bir aile, bir sınıf, bir meslek grubu, bir köy ya da bir takım olabilir. Söz bir topluluğun bütün üyelerini aynı kalıba sokmaya karşı çıkar. Atasözü benzerliği yadsımaz; yalnızca farklılığı da hatırlatır. Farklılık iyi yönde de olabilir, kötü yönde de. Söz bir genellemeyi düzeltmek ya da bir önyargıyı yumuşatmak için söylenebilir. Atasözü bir gözlemi dile getirir: aynı kökten gelen, aynı yerde yetişen insanlar bile birbirinin aynısı değildir. Parmak görüntüsü farkın doğal ve kaçınılmaz olduğunu sezdirir.
Örnek Cümleler
- Aynı anneden doğan üç kardeşten biri çalışkan, biri tembel, biri hayalperest; beş parmak bir olmaz.
- Bir memurun rüşvet aldığı duyulunca bütün daireyi suçlamayın; beş parmak bir olmaz.
- Aynı okuldan mezun olan hekimlerin kimi hastasını dinler, kimi dinlemez; beş parmağın biri olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Anlamca aynıdır. Beş parmağın biri olmaz, parmakların her birinin ötekinden ayrı olduğunu, hiçbirinin ötekiyle bir tutulamayacağını söyler. Beş parmak bir olmaz ise onların bir bütün gibi aynı sayılamayacağını anlatır; iki söyleyiş aynı yere varır.
İkisi için de söylenebilir. Bir topluluğun kötü bir üyesi yüzünden hepsinin suçlandığı durumda söz ötekileri savunur. Bir topluluğun hepsinin iyi sanıldığı durumda ise aralarında farklı olanların da bulunabileceğini hatırlatır.
Kardeşlerin birbirine benzemediği, birinin ötekinden farklı bir yol tuttuğu durumlarda söylenir. Anne baba aynı terbiyeyi verse de çocukların huyu farklı olabilir. Söz bu farkı olağan bir şey olarak karşılar ve kıyaslamayı yumuşatır.