Deyim

Beyni Sıçramak Ne Demek?

Anlamı

aklı başından gitmek:
'Akşam eve gelip de heykelin başını boyun yerinden çatlamış ve güzelim mermer başlığı tuzla buz olmuş görünce beynim sıçradı.' -H. Taner.

Detaylı Açıklama

Beyni sıçramak, aklı başından gitmektir. Kişi beklenmedik bir şey görür ya da duyar ve bir anda ne yapacağını şaşırır. Görülen şey bir yıkım, bir kayıp ya da bir tehlike olabilir. Kişinin sakinliği bir anda dağılır; düşünceleri toparlanamaz, eli ayağı birbirine dolaşır. Haldun Taner, bir akşam karşılaşılan acı bir manzarayı anlatırken bu kalıbı kullanır. Kişi yaşadığı anı anlatırken kalıbı kendi ağzından kurar: kapıyı açınca beynim sıçradı. Söz olayın ilk anını, şokun kişiyi yakaladığı o kısa saniyeyi anlatır. Kişi bu anda bağırabilir, donup kalabilir ya da bir yere koşabilir. Söz, kişinin dıştan görünen tepkisinden çok, içinde kopan fırtınayı anlatır. Beyni sıçrayan kişi, bir süre sonra olanı kavrar ve kendine gelir.

Örnek Cümleler

  1. Balkon demirinin üstüne tırmanmış iki yaşındaki oğlunu görünce annenin beyni sıçradı.
  2. Tatilden dönüp kapının kırık olduğunu, evin talan edildiğini gören adamın beyni sıçradı.
  3. Elektrik faturasının geçen aydan on kat yüksek geldiğini gören esnafın beyni sıçradı, faturayı üç kez okudu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Akşam eve gelip de heykelin başını boyun yerinden çatlamış ve güzelim mermer başlığı tuzla buz olmuş görünce beynim sıçradı cümlesi, değer verilen bir eserin kırıldığını gören birinin şokunu anlatır. Güzelim sözü kaybın acısını artırır.

Sıçramak, bir anda ve güçlü bir hareketle yerinden fırlamaktır. Kalıp beynin yerinden sıçradığını söyleyerek kişinin bir anda sarsıldığını anlatır. Görüntü, şokun hızını ve kişinin dengesinin bir anda bozulduğunu gösterir.

Aklı başından gitmek, çok sevinçten ya da çok korkudan ne yapacağını şaşırmaktır. Beyni sıçramak da aynı şaşkınlığı anlatır; ama beyin görüntüsüyle sarsıntının bir anda geldiğini vurgular. Taner'in cümlesinde bu sarsıntıyı bir kırılma doğurur.