Deyim

Beyni Sulanmak Ne Demek?

Anlamı

düzgün düşünemez olmak, bunamak:
'Beyni sulanan bu ayyaş, iğrenç mahluku onlara anlatmakta ne fayda olabilirdi.' -M. Yesari.

Detaylı Açıklama

Beyni sulanmak, düzgün düşünemez olmak, bunamaktır. Kişinin zihni eski berraklığını yitirir; söyledikleri ve yaptıkları tutarsızlaşır. Sebep ilerleyen yaşlılık, yıllarca süren bir içki alışkanlığı ya da beyni etkileyen bir hastalık olabilir. Mahmut Yesari'nin bir eserinde kalıp, bir ayyaşı küçümseyen bir cümlede geçer. Söz küçümseyici bir tondadır; bir kişiyi aşağılamak için de kullanılabilir. Gündelik konuşmada bir azar olarak da duyulur: senin beynin mi sulandı? Bu kullanımda kişi gerçekten bunamamıştır; yalnız saçma bir şey yapmıştır. Dışarıdan gözlenen bir durum aktarılırken kalıp -miş ekiyle kurulur: yaşlı adamın beyni sulanmış. Konuşan bu sözle kişinin söylediklerine artık önem vermediğini de belli eder. Asıl anlamında kalıp geçici bir dalgınlığı değil, süregelen bir zihin zayıflığını anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Doksanını aşan dedenin beyni sulanmış, torunlarının adlarını sürekli birbirine karıştırıp duruyordu.
  2. Yıllarca meyhaneden çıkmayan adamın beyni sulanmış, evinin yolunu bile bulamaz olmuştu.
  3. Kışın ortasında şortla sokağa çıkan kardeşine ablası beynin mi sulandı diye çıkıştı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Beyni sulanan bu ayyaş, iğrenç mahluku onlara anlatmakta ne fayda olabilirdi cümlesi, içki yüzünden düzgün düşünemez olmuş birine duyulan tiksintiyi anlatır. Konuşan, bu kişiyi başkalarına anlatmanın bir fayda getirmeyeceğini düşünür.

Sulanmak, bir şeyin içine su karışıp kıvamını yitirmesidir. Kalıp bu görüntüyü beyne taşır: zihin eski yoğunluğunu kaybetmiş, sulu ve dağınık bir hâle gelmiştir. Bu görüntü, düşüncenin gücünü yitirdiğini anlatır.

Ateh getirmek de bunamaktır; iki kalıp anlamca birbirine yakındır. Refik Halit Karay'ın bir eserinde ateh getirmek, budalalıkla birlikte anılan alaylı bir sitemde geçer. Beyni sulanmak ise sulanan bir beyin görüntüsüyle durumu gözün önüne getirir.