Anlamı
1) tüccar züğürtleyince, belki bir kimsede alacağım kalmıştır diye eski defterlerini gözden geçirir; 2) vaktiyle önemli işler yapmış olanlar, düşkünlüklerinde eski durumlarını anarak, anlatarak avunmaya çalışırlar.
Detaylı Açıklama
Anlam bakımından 1) tüccar züğürtleyince, belki bir kimsede alacağım kalmıştır diye eski defterlerini gözden geçirir; 2) vaktiyle önemli işler yapmış olanlar, düşkünlüklerinde eski durumlarını anarak, anlatarak avunmaya çalışırlar ifadesini karşılayan "bezirgân züğürtleyince geçmiş defterleri yoklar" atasözü, Türkçenin en bilinen halk deyişlerinden biridir. İnsan ilişkileri, sabır, emek ve toplumsal düzen gibi evrensel konulara değinen bu söz, somut bir gözlemden yola çıkarak soyut bir ilkeye ulaşır. Konuşmacının deneyimini dinleyiciye aktarmasına yardımcı olan etkili bir anlatım aracıdır.
Örnek Cümleler
- Babaannem sofrada konuyu açınca, dedem "bezirgân züğürtleyince geçmiş defterleri yoklar" diyerek meseleyi bir cümleyle bağladı.
- Müdür toplantıda "bezirgân züğürtleyince geçmiş defterleri yoklar" deyince salondakiler bu sözün yerindeliğini kabul etti.
- Arkadaşım olan biteni dinledikten sonra tek söylediği "bezirgân züğürtleyince geçmiş defterleri yoklar" oldu; başka söze gerek yoktu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kısaca, 1) tüccar züğürtleyince, belki bir kimsede alacağım kalmıştır diye eski defterlerini gözden geçirir; 2) vaktiyle önemli işler yapmış olanlar, düşkünlüklerinde eski durumlarını anarak, anlatarak avunmaya çalışırlar demektir. Bu atasözü, Türk toplumunun yüzyıllar içinde edindiği bir tecrübeyi öz bir şekilde aktarır.
Çocuklara günlük hayattan somut bir örnekle anlatılabilir. Temelde şunu söyler: 1) tüccar züğürtleyince, belki bir kimsede alacağım kalmıştır diye eski defterlerini gözden geçirir; 2) vaktiyle önemli işler yapmış olanlar, düşkünlüklerinde eski durumlarını anarak, anlatarak avunmaya çalışırlar. Basit ve tanıdık durumlarla örneklendirmek anlaşılmasını kolaylaştırır.
Türkçe ve edebiyat derslerinde sıklıkla ele alınan bir atasözüdür. Hem dil zenginliği hem de aktardığı toplumsal mesaj bakımından öğrencilere Türk kültürünü tanıtmada kullanılır.