Anlamı
toplum içinde herkesin bir değeri vardır ancak züğürtlere değer verilmez.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, toplum içinde her insanın bir şekilde değer gördüğünü; ancak yoksulluk ve düşkünlüğün insanı kolayca değersizleştirdiğini anlatır. Sözün içinde hem acı bir gerçekçilik hem de toplumsal eleştiri vardır. İnsanların karakteri, bilgisi ya da başka özellikleri ne olursa olsun, zenginlik ve imkân sahibi olanlar daha çok değer görür; züğürt olanlar ise çoğu zaman küçümsenir. Bu atasözü, insan değerinin çoğu zaman adaletli ölçülmediğini düşündürür. Yalnız bireyin niteliğini değil, toplumun çıkarcı bakışını da sorgular. "Adamın kötüsü olmaz" kısmı, herkeste bir değer bulunduğunu söyler; "meğer züğürt ola" kısmı ise ekonomik güçsüzlüğün bu değeri görünmez kıldığını belirtir. Dolayısıyla bu söz, sadece kişiye değil toplumsal yargılara dair bir gözlem içerir. Yoksulluğun insan ilişkilerinde nasıl muamele farkı yarattığını çarpıcı biçimde ortaya koyar.
Örnek Cümleler
- Züğürt düşünce eski dostları bile yüz çevirdi; adamın kötüsü olmaz, meğer züğürt ola.
- Dükkânı kapanınca sözü de dinlenmez oldu, oturduğu köşe bile değişti; adamın kötüsü olmaz, meğer züğürt ola.
- Düğünde varlıklı akrabalar baş köşeye, dar gelirli olanlar en arkaya oturtuldu; adamın kötüsü olmaz, meğer züğürt ola.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanların çoğu zaman kişiliğe değil ekonomik güce göre değer görmesi ve yoksulluğun saygınlığı zedelemesi gerçeğini anlatır. Söz bu durumu onaylamaz; acı bir gözlem olarak ortaya koyar.
Çünkü toplumun insanı olduğu gibi değil, çoğu zaman parası ve imkânı üzerinden değerlendirdiğini acı biçimde ortaya koyar. Eleştiri yoksul kişiye değil, ona böyle bakan çevreye yöneliktir.
Meğer sözcüğü gerilimi kurar: ilk yargıyı kurduktan sonra ona bir istisna ekler. Atasözü böylece kuralı söyleyip hemen deler; asıl söylemek istediği de istisnanın kendisidir. Genel hüküm yalnız ikinci yarıyı taşımak için kurulmuştur.