Anlamı
kötüler yararlandıkları kimselere kötülük etmekten çekinirler.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, kötü ya da sert bir kişinin bile kendisine yararı dokunan, onu koruyan veya destekleyen kimseye kolay kolay zarar vermeyeceğini anlatır. Bıçağın kendi kınını kesmemesi benzetmesiyle, çıkar ilişkisi içindeki korunmuş bağ vurgulanır. Günlük hayatta güçlü ve sert insanların bazı kişilere neden ilişmediğini, çıkar nedeniyle kurulan sessiz dayanışmaları anlatmak için kullanılabilir. Atasözü, iyilik ile çıkar arasındaki ilişkiyi de düşündürür; kimi zaman bağlılık, kimi zaman menfaat bağı ağır basar. Türkçede karşılıklı faydanın, düşmanlık veya sertlikten bile güçlü bir fren oluşturabileceğini anlatan dikkat çekici atasözlerinden biridir. Özellikle “niye ona dokunmuyor?” sorusuna verilen alaycı ama gerçekçi cevaplardan biri olarak öne çıkar. Bu söz, menfaatin insan davranışı üzerindeki belirleyici etkisini sade ama çarpıcı bir biçimde gösterir.
Örnek Cümleler
- Ona dokunmuyor çünkü bıçak kınını kesmez.
- Aralarında çıkar bağı var, bıçak kınını kesmez.
- Herkese sert davranıyor ama ona değil; bıçak kınını kesmez.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Karşılıklı yarar ve bağlılığın, sert kişilerde bile zarar verme isteğini engelleyebileceğini vurgular. Bu atasözü doğrudan bıçak ve kın ilişkisinden gelir.
Bağlama göre değişir; ancak çoğu kullanımda çıkar ilişkisi ve karşılıklı fayda daha baskındır. Atasözü, iyilik ile çıkar arasındaki ilişkiyi de düşündürür; kimi zaman bağlılık, kimi zaman menfaat bağı ağır basar.
Birinin herkese sert davranırken kendisine yararı olan kişiyi koruduğu durumlarda söylenir. Bıçağın kendi kınını kesmemesi benzetmesiyle, çıkar ilişkisi içindeki korunmuş bağ vurgulanır.