Atasözü

Bıçak Kınını Kesmez Ne Demek?

Anlamı

kötüler yararlandıkları kimselere kötülük etmekten çekinirler.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, kötülerin yararlandıkları kimselere kötülük etmekten çekindiğini anlatır. Söz bir bıçak görüntüsüyle kurulur: bıçak keskindir, ama içinde durduğu kını kesmez. Kötü kimse çevresine zarar verebilir; ama kendisine kazanç sağlayan, onu barındıran ya da koruyan kişiye dokunmaz. Söz, kötünün bu çekinmesinin çıkara bağlı olduğunu gösterir. Kötülüğün türü kalıpta belirtilmez; bir haksızlık, bir zorbalık ya da bir hile olabilir. Söz kötülüğün nereye yönelmediğini de gösterir: çevresine zarar veren biri, işine yarayanı kollar. Atasözü bir kötünün kimlere neden ilişmediğini açıklarken söylenebilir. Bir zorbanın, bir çetenin ya da çıkarcı bir kişinin davranışı bu sözle yorumlanabilir. Kalıp geniş zamanla kurulur ve genel bir gözlem bildirir. Atasözü kötüyü övmez; yalnız onun davranışındaki hesabı gözler önüne serer.

Örnek Cümleler

  1. Mahallenin kabadayısı herkesi haraca bağlamıştı ama ona ucuza kira veren yaşlı ev sahibine hiç ilişmiyordu; bıçak kınını kesmez.
  2. Çete köydeki herkesin hayvanını çaldı, yalnız onlara saklanacak ahırını açan çobanın sürüsüne dokunmadı; bıçak kınını kesmez.
  3. Ofiste herkese çatan müdür, kendisini o koltuğa getiren genel müdüre karşı hep yumuşacıktı; bıçak kınını kesmez.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Kın, bıçağın ya da kılıcın içinde taşındığı kılıftır; bıçağı hem saklar hem de taşınmasını sağlar. Atasözünde kın, kötünün sığındığı ve kendisine yarar sağlayan kişiye benzetilir. Bıçak onu keserse kendi yerini de yitirir.

Değildir; görüntü benzer ama anlam ayrıdır. Kılıç kınını kesmez, sert ve öfkeli kişinin yanındakilere zarar vermediğini anlatır. Bıçak kınını kesmez ise kötünün, işine yarayan kişilere dokunmadığını söyler; vurgu çıkar hesabındadır.

Övmez. Kötünün yararlandığı kişiye dokunmaması bir iyilik gibi görünebilir; ama atasözü bunun sebebini çıkarda arar. Kötü, o kişiye zarar verirse ondan gördüğü yarardan da olur; çekinmesinin sebebi budur.