Deyim

Bildik Çıkmak Ne Demek?

Anlamı

birbirlerini eskiden bildiklerini veya ailece tanıştıklarını anlamak:
'Hâlbuki ayrılık acısına ve ayrılık seslerine, bildik çıkmaklığım gerekti.' -R. H. Karay.

Detaylı Açıklama

Bildik çıkmak, birbirlerini eskiden bildiklerini ya da ailece tanıştıklarını anlamaktır. İki kişi yeni tanıştıklarını sanırken konuşmanın bir yerinde ortak bir geçmiş ortaya çıkar. Bu geçmiş bir okul, bir mahalle, bir iş yeri ya da iki aile arasındaki eski bir dostluk olabilir. Kalıbın öznesi birbirini tanıyan kişilerdir; çoğul ya da ile edatıyla kurulur: onunla bildik çıktık. Söz bir şaşkınlığı ve bir sevinci taşıyabilir; yabancı sanılan kişi birden yakın görünür. Bir düğünde, bir yolculukta, bir bekleme salonunda ya da bir iş görüşmesinde böyle bir rastlantı yaşanabilir. Karay'ın bir eserinde kalıp, ad hâline getirilmiş bir biçimde geçer: bildik çıkmaklık. Geçmiş zamanla kurulduğunda tanışıklığın anlaşıldığı anı haber verir.

Örnek Cümleler

  1. Trende yan yana oturan iki yolcu, konuşurken aynı lisede okuduklarını öğrenip bildik çıktı.
  2. Kız isteme gecesinde iki ailenin büyükleri, dedelerin aynı köyden olduğunu anlayınca bildik çıktı.
  3. İş görüşmesinde müdürle aday, çocukken aynı sokakta top oynadıklarını fark edip bildik çıktılar.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hâlbuki ayrılık acısına ve ayrılık seslerine, bildik çıkmaklığım gerekti cümlesi kalıbı mecazlı bir biçimde kullanır. Konuşan, ayrılık acısıyla tanışık olması gerektiğini söyler. Kalıp burada bir duyguya alışkın olmayı anlatır.

İki kalıp aynı anı anlatır: konuşurken bir bağın ortaya çıkması. Akraba çıkmakta anlaşılan bağ akrabalıktır. Bildik çıkanların bağı ise kişilerin ya da ailelerin eski tanışıklığıdır; bunun için aralarında akrabalık bulunması gerekmez.

Çıkmak burada bir şeyin sonradan anlaşılmasını, ortaya çıkmasını anlatır; akraba çıkmak söyleyişinde de böyledir. Tanışıklık önceden de vardır, ama kişiler onu konuşmanın içinde fark eder. Kalıbın şaşkınlık havası buradan gelir.