Anlamı
birini kandırmak için birçok sebep ileri sürmek, dil dökmek:
'Rıfat Paşa gibi terbiyeli bir zat bile bin dereden su getirir, harp siyasetimizi methederdi.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Bin dereden su getirmek, birini kandırmak için birçok sebep ileri sürmek, dil dökmektir. Kişi istediğini elde etmek ya da bir şeye inandırmak için durmadan gerekçe üstüne gerekçe sıralar. Kalıbın kırk dereden su getirmek biçimi de vardır. Söz bir eleştiri taşır; dinleyen, karşısındakinin kendisini ikna etmeye uğraştığını görür. Bir satıcı, bir borçlu, bir çocuk ya da bir siyasetçi bin dereden su getirebilir. Karaosmanoğlu'nun bir eserinde kalıp, bir siyasetin övülmesini konu eden bir cümlede geçer. Dinleyen bu çabayı fark edip sözü kesebilir: bin dereden su getirme, asıl derdini söyle. Gerekçelerin doğru ya da yanlış olduğunu kalıp söylemez; yalnız çokluğunu ve amacını bildirir.
Örnek Cümleler
- Ödevini yapmayan çocuk öğretmene bin dereden su getirdi; köpeğinden internete kadar her şeyi suçladı.
- Borcunu ödemeyen adam alacaklısına bin dereden su getiriyor, her ay yeni bir bahane buluyordu.
- Satıcı, eski arabayı satabilmek için müşteriye bin dereden su getirdi; motorun sesini bile bir üstünlük gibi anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rıfat Paşa gibi terbiyeli bir zat bile bin dereden su getirir, harp siyasetimizi methederdi cümlesi, saygın bir kişinin bile bir siyaseti övmek için türlü gerekçeler sıraladığını anlatır. Bile sözcüğü bu davranışın beklenmedik olduğunu gösterir.
Suyu bin ayrı dereden taşımak büyük ve dağınık bir uğraştır. Kalıp bu görüntüyle gerekçelerin sayısını ve dağınıklığını anlatır: konuşan her yerden bir sebep toplar ve hepsini bir araya getirir.
Dil dökmek, tatlı sözlerle kandırmaya, inandırmaya çalışmaktır; ağırlık sözün tatlılığındadır. Bin dereden su getirmek ise birçok sebep ileri sürmektir; ağırlık gerekçelerin çokluğundadır. Biri sözün tadına, öteki sözün sayısına güvenir.