Anlamı
bir konuda yapabileceği çok az şeyi bulunmak.
Detaylı Açıklama
Bir atımlık barutu olmak, bir konuda yapabileceği çok az şeyi bulunmaktır. Kalıp kalmak fiiliyle de kurulur: bir atımlık barutu kaldı. Söz kişinin elindeki imkânı tek bir atışla ölçer. Kişinin söyleyecek birkaç sözü, deneyecek tek bir yolu ya da harcayacak az bir gücü vardır. Barut burada güç, imkân ve söz yerine geçer. Kalıp bir tartışmayı, bir rekabeti, bir mücadeleyi ya da bir pazarlığı anlatırken akla gelir. Söz kişinin kendisi için de kurulur: benim bir atımlık barutum kaldı. Konuşan bu sözle elindekinin tükenmek üzere olduğunu kabul eder ve bunu açıkça söyler. Kalıp bir tartışmanın ortasında da, sonunda da söylenebilir. Barutun ne olduğu cümlenin gerisinden anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Rakip avukat bütün belgelerini ilk duruşmada ortaya koymuştu; bir atımlık barutu kalmıştı, o da son tanığıydı.
- Mahalle maçında ilk yarı boyunca sahayı koşarak geçen yaşlı oyuncunun ikinci yarıda bir atımlık barutu kalmıştı; son bir şut atıp oyundan çıktı.
- Pazarlıkta bütün indirimlerini kullanan satıcının bir atımlık barutu kalmıştı: son bir hediye teklifi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Atım, bir silahın bir kez ateşlenmesidir. Bir atımlık barut, tek bir atışa ancak yetecek kadar barut demektir. Kalıp kişinin elindeki imkânı bu ölçüyle anlatır: bir kez denedikten sonra başka bir şey kalmayacaktır.
Bir atımlık barutu kalmak, önce daha fazlasının bulunduğunu, sonra harcanıp azaldığını düşündürür. Olmak biçimi ise elde başından beri az şey bulunduğunu da anlatabilir. İki biçim de kişinin yapabileceklerinin çok az olduğunu söyler.
Konuşan, karşısındaki kişinin gücünün ya da imkânının sınırlı olduğunu söyler. Bu bir rahatlatma olabilir: onun bir atımlık barutu var, fazla korkma. Bir küçümseme olarak da duyulabilir; hangisi olduğu bağlamdan anlaşılır.