Anlamı
çok kısa sürede pek çok yalan söylemek.
Detaylı Açıklama
Bir ayak üstünde kırk yalanın belini bükmek, çok kısa sürede pek çok yalan söylemek anlamındadır. Ayak üstü, oturmaya fırsat bulunmadan geçen kısa ve hızlı bir anı bildirir. Söz bir kişinin yalan uydurmadaki rahatlığını gösterir. Kişi soruyu duyar duymaz bir cevap bulur, o cevabı da bir başkasıyla destekler. Kalıp bir pazarlığı, bir sorguyu ya da bir aile tartışmasını anlatırken geçebilir. Kişi kendi yalanlarını da böyle anlatabilir. Geniş zamanla bir alışkanlığı, geçmiş zamanla yaşanmış bir anı anlatır. Yalanlar bir ürünü övmek, bir kusuru örtmek ya da bir cezadan kaçmak için söylenebilir. Söz uzun bir kuruluşa sahiptir ve yalanı somut bir görüntüye bağlar. Kalıp sıfat gibi de kurulabilir: bir ayak üstünde kırk yalanın belini büken bir satıcı.
Örnek Cümleler
- Mahkemede tanıklık eden adam, hâkimin sorularını yanıtlarken bir ayak üstünde kırk yalanın belini büktü; kayıtlar onu yalanladı.
- Pazarda çürük domatesleri satan satıcı, bir ayak üstünde kırk yalanın belini bükerek onları sabah toplanmış diye sattı.
- İşe üç gün gelmeyen çalışan, telefonda patronuna bir ayak üstünde kırk yalanın belini büktü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Belini bükmek, bir şeyi alt etmeyi, gücünü kırmayı çağrıştırır. Kalıp yalanları birer birer alt edilen varlıklar gibi kişileştirir. Görüntü, kişinin yalanları zorlanmadan art arda söylediğini abartıyla gösterir.
Kırk kesin bir sayı bildirmez; çok sayıda yalanı anlatır. Kalıbın kardeşinde aynı çokluk bin sayısıyla verilir. İki sayı da yalanların sayılamayacak kadar çok olduğunu, birinin ötekini kovaladığını sezdirir.
Bir kınama, kimi zaman da bir şaşkınlık taşır. Konuşan, kişinin bu kadar kısa sürede bu kadar çok yalan uydurabilmesine şaşar. Söz yüze karşı da, arkadan da söylenebilir.