Deyim

Bir Baltaya Sap Olamamak Ne Demek?

Anlamı

belli bir iş sahibi olamamak:
'Tavla, domino ve muhtelif kâğıt oyunlarından başka bir şey bilmediği için bir baltaya sap olamamıştı.' -R. N. Güntekin.

Detaylı Açıklama

Bir baltaya sap olamamak, belli bir iş sahibi olamamaktır. Kişi şu ya da bu işe girer ama hiçbirinde tutunamaz, ya da hiçbir işe başlamaz. Söz bir anne babanın kaygısını, bir çevrenin eleştirisini ya da kişinin kendi hayıflanmasını taşıyabilir. Güntekin'in bir eserinde kalıp, oyundan başka bir şey bilmeyen bir kişiyi anlatan cümlede geçer. Kalıp genç biri için de, yaşı ilerlemiş biri için de kurulabilir. Kişinin neden iş sahibi olamadığını kalıp söylemez. Söz bir aile sohbetinde, bir komşu ziyaretinde ya da bir iş görüşmesinde geçebilir. Kalıp geçmiş zamanla bir sonucu, şimdiki zamanla süren bir durumu anlatır. Kalıp bir kişiyi tanıtırken de kullanılabilir: bir baltaya sap olamamış bir delikanlı.

Örnek Cümleler

  1. Üniversiteyi yarıda bırakan, üç işten de kısa sürede ayrılan oğlu için annesi bir baltaya sap olamadı diye dertleniyordu.
  2. Otuzunu geçtiği hâlde bir baltaya sap olamayan genç, babasının dükkânında boş boş oturuyordu.
  3. Bir baltaya sap olamadığını düşünen kırk yaşındaki adam, sonunda bir marangozun yanına çırak girdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Balta sapı olmadan kullanılamaz; sap küçük ama gerekli bir parçadır. Kalıp kişinin bu kadarına bile yaramadığını, bir işin parçası olamadığını anlatır. Görüntü iş sahibi olamamayı somut bir araçla gösterir.

Tavla, domino ve muhtelif kâğıt oyunlarından başka bir şey bilmediği için bir baltaya sap olamamıştı cümlesi, bir kişinin iş sahibi olamamasını bildiği tek şeyin oyun olmasına bağlar. Cümle bir sebep gösterir; kalıbın kendisi ise sebep söylemez.

Kullanılır. Olumlu biçim, olumsuzun tersini anlatır: belli bir iş sahibi olmak. Sonunda o da bir baltaya sap oldu denebilir. Sözlükte madde başı olumsuz biçimdir; olumlu kullanım bu anlamın karşıtı olarak kurulur.