Deyim

Boş Gezenin Boş Kalfası Ne Demek?

Anlamı

işsiz güçsüz dolaşan (kimse):
'Oraya daha çok boş gezenin boş kalfası emekliler ya da ağırbaşlı orta yaşlılar giderdi.' -H. Taner.

Detaylı Açıklama

Boş gezenin boş kalfası, işsiz güçsüz dolaşan kimse için kullanılır. Kalıp bir kişiyi adlandırır: hiçbir işi olmayan, zamanını gezerek geçiren biri. Söz bir küçümsemeyi ya da hafif bir alayı taşır. Kahvede, parkta, çarşıda vakit öldüren biri bu sözle anılabilir. Kalıp bir kişiye takılan bir lakap gibidir; bir topluluğu toptan nitelemek için de kullanılabilir. Konuşan bu sözle kişinin işsizliğini bir tür meslekmiş gibi gösterir. Söz kişinin yüzüne de, arkasından da söylenebilir; tonu konuşanın niyetine bağlıdır. İşsizlik bir zorunluluktan da, bir tembellikten de doğabilir; kalıp bu ayrımı yapmaz. Taner de kalıbı bir mekâna gidenleri anlatırken kullanır. Kalıbın sesi ve tekrarı ona bir tekerleme havası verir.

Örnek Cümleler

  1. Mahallenin boş gezenin boş kalfası delikanlıları, her akşam köşedeki bakkalın önünde toplanırdı.
  2. Emekli olduktan sonra boş gezenin boş kalfası olan eniştem, bütün gün çarşıda dolaşıyordu.
  3. İşini bırakıp aylarca boş gezenin boş kalfası gibi yaşayan genci babası sonunda dükkâna çağırdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kalfa, bir ustanın yanında çalışan, işi öğrenmiş yardımcıdır. Kalıp bu sözcüğü alaycı bir biçimde kullanır: boş gezmenin de bir ustası ve kalfası varmış gibi. Böylece işsizlik bir meslekmiş gibi gösterilir.

Oraya daha çok boş gezenin boş kalfası emekliler ya da ağırbaşlı orta yaşlılar giderdi cümlesi bir mekâna gidenleri betimler. Kalıp burada emeklileri nitelemek için bir sıfat gibi kullanılır ve onların işsiz güçsüz hâlini hafif bir alayla anlatır.

Boş gezmek, işsiz güçsüz dolaşmaktır. Boş gezenin boş kalfası ise böyle dolaşan kişiye takılan alaycı bir addır. Fiil bir yaşayışı, kalıp o yaşayışın sahibini anlatır; ikisi aynı aylaklığa iki yönden bakar.