Anlamı
bir yerin bir sınırından öbür sınırına kadar.
Detaylı Açıklama
Bir baştan bir başa, bir yerin bir sınırından öbür sınırına kadar anlamındadır. Kalıp bir uçtan bir uca biçimiyle de söylenir. Söz bir alanı iki sınırı arasında kat eden bir hareketi ya da yayılmayı anlatır. Bir sokak, bir kent, bir tarla, bir salon ya da bütün bir ülke bu sözle anılabilir. Söz bir yayılmayı da anlatabilir: haber köyü bir baştan bir başa sardı. Kalıbın iki parçası da aynı sözcükle kurulur; bu tekrar sözü kulakta kalıcı kılar. Konuşan bu sözle aşılan yolun uzunluğunu da hissettirebilir. Yerin büyüklüğünü söz belirtmez; küçük bir oda da, geniş bir ova da olabilir. Her köşeye uğranıp uğranmadığını cümlenin geri kalanı söyler. Kalıp gündelik konuşmada da, bir gezi yazısında ya da bir haberde de kullanılabilir.
Örnek Cümleler
- Kayıp kedisini bulmak için mahalleyi bir baştan bir başa dolaştı, her bahçeye tek tek baktı.
- Bayram sabahı annem evi bir baştan bir başa silip süpürdü, perdeleri de yıkadı.
- Yeni yol açılınca ovayı bir baştan bir başa yarım saatte geçtik.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Baş, bir yerin ucunu, sınırını anlatır; uç biçimi de aynı anlamı taşır. Kalıp bir uçtan başlayıp öbür uca varmayı anlatır. Ovayı bir baştan bir başa geçen kişi bir kenardan girip öbür kenardan çıkar; ovanın her noktasını dolaşmış olmaz.
Anlamları çok yakındır. Bir boydan bir boya da bir yerin bir ucundan öbür ucuna kadar demektir ve baştan başa diye karşılanabilir. Bu kalıp ise sınır ve uç sözcükleriyle alanın iki kenarını öne çıkarır.
Bir yerin bir ucundan öbür ucuna uzanan hareketlerle: gezmek, yürümek, geçmek, aramak, temizlemek, yayılmak. Kalıp bu fiillerin yanında bir zarf gibi durur ve hareketin iki sınır arasında sürdüğünü bildirir.