Deyim

Bir Don bir Gömlek Ne Demek?

Anlamı

yarı çıplak.

Detaylı Açıklama

Bir don bir gömlek, yarı çıplak anlamındadır. Kişi dışarı çıkacak kadar giyinmemiştir. Kalıp sıfat ya da zarf gibi kullanılır: bir don bir gömlek kapıya çıktı. Yarı çıplaklığın sebebi bir telaş, bir sıcak ya da bir yoksulluk olabilir. Söz bir şaşkınlığı, bir gülmeyi ya da bir acımayı taşıyabilir. Kalıp teklifsiz konuşmaya aittir. Söz bir anının, bir felaketin ya da gülünç bir olayın anlatısında yer bulabilir. Kalıp çoğul özneyle de kurulabilir: hepsi bir don bir gömlek dışarıdaydı. Söz kişinin utanıp utanmadığını söylemez; yalnız görünüşünü anlatır. Kalıpta yüklem yoktur; anlam iki adın yan yana dizilmesinden doğar. Kalıbın iki öğesi de sıradan giysilerin adıdır ve görüntüyü gözün önüne getirir.

Örnek Cümleler

  1. Gece yarısı deprem olunca bütün apartman bir don bir gömlek sokağa fırladı.
  2. Kapı çalınınca uykudan uyanan amcam, bir don bir gömlek kapıyı açtı.
  3. Kavurucu sıcakta köyün çocukları bir don bir gömlek dere kenarında koşuyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Don iç çamaşırıdır, gömlek ise üste giyilen ince bir giysidir. Kalıp kişinin üzerinde bu ikisinden başka bir şey olmadığını söyleyerek yarı çıplaklığı anlatır. İki giysinin sayılması, eksik olanların çokluğunu sezdirir.

Ansızın uyanıp dışarı fırlayan, evdeki rahat hâliyle kapıya çıkan ya da sıcaktan soyunan biri için söylenebilir. Söz bu durumu dışarıdan gören birinin şaşkınlığını ya da gülmesini taşır.

Soyunup dökünmek bir eylemdir: kişi sokak giysilerini çıkarıp evdeki rahat kılığına geçer. Bir don bir gömlek ise bir görünüşü, kişinin yarı çıplak hâlini anlatır. Biri değişimi, öteki varılan durumu adlandırır.