Anlamı
bir konuda kaygılanarak çözüm yolu bulmaya çalışmak:
'Neyse, sıramızı savdık ve yine yola çıktık ve yolda beni bir düşüncedir aldı.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Bir düşüncedir almak, bir konuda kaygılanarak çözüm yolu bulmaya çalışmaktır. Kalıpta özne düşüncedir; kaygılanan kişi belirtme ekiyle anılır: beni bir düşüncedir aldı. Kalıbın düşünce almak ve bir düşünce almak biçimleri de vardır. Kaygının konusu bir borç, bir hastalık, bir sınav ya da bir yakının durumu olabilir. Kişi bu hâlde susar, dalar, kafasında olasılıkları bir bir tartar ve bir çıkış arar. Hikmet'in bir eserinde kalıp, yeniden yola koyulan anlatıcıyı anlatan bir cümlede geçer. Geçmiş zamanla kurulduğunda bir anlatıda düşünceye dalışı haber verir. Kaygıya düşen tek bir kişi olabileceği gibi bütün bir ev halkı da olabilir. Konuşan kendi hâlini de, bir başkasının hâlini de bu sözle anlatabilir.
Örnek Cümleler
- Fabrikada küçülme olacağını duyunca Ahmet'i bir düşüncedir aldı; kirayı nasıl ödeyeceğini hesaplamaya başladı.
- Annesinin tahlil sonuçlarını beklerken genç kızı bir düşüncedir aldı, bütün gece hangi doktora gideceklerini tarttı.
- Tarlaya üç haftadır yağmur düşmeyince yaşlı çiftçiyi bir düşüncedir aldı, kuyu açtırmanın yollarını sordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Neyse, sıramızı savdık ve yine yola çıktık ve yolda beni bir düşüncedir aldı cümlesinde anlatıcı, işini bitirip yola koyulduktan sonra bir düşünceye dalar. Cümle düşüncenin konusunu söylemez; yalnız yolda anlatıcıyı sardığını gösterir.
Kaygılanmak tasa duymaktır. Bir düşüncedir almak ise bu tasaya bir çözüm arayışını da ekler: kişi hem kaygılanır hem de çıkar yol düşünür. Söz bu yüzden kafa yoran, çare arayan bir hâli anlatır.
Kalıp düşüncenin ne zaman dağılacağını söylemez. Çözüm bulunduğunda ya da bir yakın yardıma yetiştiğinde kişi rahatlayabilir; bulunamazsa kaygı günlerce sürebilir. Söz yalnız düşüncenin kişiyi sardığı hâli adlandırır.