Anlamı
çözüm yolu, çıkar yolu bulamamak:
'Köyde kim çaresiz kalırsa, kimin işi bozulursa İstanbul yolunu tutar.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir soruna karşı çözüm yolu bulamamak, ne yapacağını bilememek ve çıkışsız hissetmek anlamında kullanılır. Yalnız maddi imkânsızlığı değil, zihinsel ve duygusal sıkışmayı da anlatır. Bu yüzden hastalık, borç, aile sorunu, ayrılık ya da beklenmedik felaketler için çok doğal görünür. Deyimin etkisi, insanın önündeki bütün kapıların kapanmış olduğu hissini vermesinden gelir. Böyle anlarda kişi yalnız kalmış, yönünü yitirmiş gibidir. Söz hem durumun ciddiyetini hem de insanın iç darlığını birlikte taşır. Çaresizlik burada yalnız dış koşullardan değil, insanın kendi içinde çözüm üretemez hâle gelmesinden de doğar. Bu yüzden deyim, hem dış baskıyı hem iç daralmayı aynı anda duyurur. Sözün ağırlığı da tam bu çıkışsızlık duygusundan gelir.
Örnek Cümleler
- Ablası çaresiz kaldı diye haber gönderdi.
- İşler sarpa sarınca mecburen çaresiz kaldı.
- Dediklerini duysan sen de çaresiz kaldı dersin.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Duygusal, ailevi, sağlıkla ilgili ya da ahlaki çıkmazlar için de kullanılır. Yalnız maddi imkânsızlığı değil, zihinsel ve duygusal sıkışmayı da anlatır.
Çünkü çözüm yokluğu kadar, kişinin ne yana döneceğini bilememesi de bu sözün içindedir. Bu deyim, bir soruna karşı çözüm yolu bulamamak, ne yapacağını bilememek ve çıkışsız hissetmek anlamında kullanılır.
Üzüntüde acı vardır; çaresiz kalmakta ise acıya ek olarak çıkış bulamama duygusu vardır. Çaresizlik burada yalnız dış koşullardan değil, insanın kendi içinde çözüm üretemez hâle gelmesinden de doğar.