Anlamı
bire bin katmak:
'Rahmi'nin neyi var neyi yoksa özellikle de son zamanda aldıklarını, bire beş katarak sayanlar ... çıktı.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
"Bire beş katmak" deyimi, yaşanan bir olayı, duyulan bir sözü ya da eldeki bir bilgiyi olduğundan daha büyük ve etkileyici gösterecek biçimde abartmak anlamında kullanılır. Burada anlatılan şey basit bir yanlış aktarma değil, bilerek ya da fark etmeden hikâyeyi büyütmektir. Bu yüzden söz, dedikodu, övünme ya da hikâye anlatma bağlamlarında sık duyulur. Deyim yalnız abartıyı haber vermez; anlatanın ölçüyü kaçırdığını ve gerçeği şişirdiğini de ima eder.
Örnek Cümleler
- Komşuların anlattığına bakılırsa, olanları yine bire beş katmaya başladı huyundan vazgeçmemişti.
- Basit bir tartışmayı bire beş katıyor yüzünden bütün mahalle ayağa kalktı.
- Annesi, "Duyduğunu olduğu gibi anlat; hemen bire beş katmak yok," diye çıkıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kısaca, bire bin katmak: 'Rahmi'nin neyi var neyi yoksa özellikle de son zamanda aldıklarını, bire beş katarak sayanlar ... çıktı.' -T. Buğra demektir. Bu deyim, anlatılmak istenen durumu somut ve akılda kalıcı bir benzetmeyle ifade eder.
Günlük konuşma diline ait bir deyimdir. Resmi yazışmalarda tercih edilmez; bunun yerine düz ve açık ifadeler kullanılması daha uygundur. Edebiyat ve gazetecilik gibi alanlarda ise rahatlıkla yer bulabilir.
Türkçenin zengin deyim hazinesinde benzer durumları anlatan farklı ifadeler bulunabilir. Bu deyimin kendine özgü yanı, 'bire' kelimesiyle kurduğu çağrışımdır ve bu onu diğerlerinden ayırır.